آموزش رفع مشکل بایوس مادربرد چیپست سری 600 و 700 برای پردازنده های نسل 13 و 14 اینتل

[omidrock]

الزام به آپدیت بایوس مادربردهای چیپست 600 و 700 اینتل را اطلاع رسانی عمومی کنید!

از تمام مخاطبان عزیز تقاضا می‌شود، به تمام دوستان و کاربرانی که می‌شناسند که از پلتفرم های مجهز به پردازنده های نسل 13 و 14 اینتل استفاده می‌کنند، اطلاع رسانی کنند که حتما بایوس مادربردهای خود را به روز رسانی کنند تا پروفایل اینتل و همچنین میکروکد جدید اینتل در سیستم‌های آنها فعال شود.

بحث به روز رسانی بایوس مادربردهای مجهز به چیپست سری 600 و 700 بسیار حیاتی است و نقش مهمی ‌در دوام پردازنده، رفع مشکلات احتمالی و ارتقای سلامتی پردازنده‌های نسل 13 و 14 دارد.

همچنین از تمامی وبسایت‌های فعال در زمینه تکنولوژی تقاضا می‌شود، در مورد اهمیت به روز رسانی بایوس مادربردهای اینتل اطلاع رسانی کنند.

بعلاوه از تمامی اینفلوئنسرها و کاربران فعال در شبکه‌های اجتماعی که هر کدام به نوبه خود نقشی در ارتقای دانش فن آوری کاربران دارند، تقاضا می‌شود در این رابطه به هر نحوی که صلاح می‌دانند برای مخاطبان خود اطلاع رسانی کنند.

از فروشگاه‌های قطعات کامپیوتر تقاضا می شود، اهمیت به روز رسانی بایوس مادربرد را به مشتریان خود اطلاع رسانی کنند و خودشان به وقت اسمبل، حتما بایوس مادربردهای سری 600 و 700 اینتل را که میفروشند، به روز رسانی کنند تا پروفایل اینتل فعال شود.

به تمامی ‌خریداران کامپیوتر که پردازنده های نسل 13 و 14 دارند باید اطلاع رسانی شود که از به روز بودن بایوس مادربرد سیستم‌های خود اطمینان حاصل کنند و حداقل تا شش ماه آینده چشمشان به سایت سازنده مادربرد باشد و هر آپدیتی که برای بایوس منتشر می‌شود را بلافاصله دانلود و نصب کنند.

لطفا بایوس تمام مادربردهای H610 – B660 – H670 – Z690 – B760 – H770 – Z790 را به روز رسانی کنید. بهبود عملکرد حرارتی، ثبات بیشتر و افزایش دوام پردازنده‌های نسل 13 و 14 اینتل، علی الخصوص مدلهای ضریب باز سری K، به استفاده از بایوس‌های به روز سازندگان مادربرد وابسته است. با تشویق مشتریان و کاربران به روز رسانی بایوس مادربرد، کمک بزرگی به حفظ سلامت سخت افزار آنها می‌کنید.

---

سکوت مرگبار اینتل در برابر دلیل خرابی پردازنده‌ Core i9 نسل 13 و 14

مقدمه: در ادامه سری مقالات مرتبط با مشکلات مطرح شده در مورد پردازنده‌های Core i9 اینتل، مقاله اول، دوم، سوم، در سکوت خبری مرگبار اینتل و تداوم خرابی‌ها، علیرغم آپدیت‌های بایوس و تغییراتی که توسط اینتل پیشنهاد شده بود، ظرف روزهای گذشته بعضی از کانالهای فن آوری یوتیوب به موارد جدید و عجیبی برخورد کردند که تمام علائم، حکایت از وجود یک مشکل اساسی در طراحی پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 اینتل دارد.

به دلیل آنکه شرکت اینتل پس از گذشت چند ماه هنوز هیچ توضیح واضحی برای خرابی احتمالی این پردازنده‌ها ارائه نکرده و هیچ گونه توجیهی در ارتباط با این موضوع نداشته است، امروز در این مطلب به بیان احتمالات مطرح شده توسط منابع مختلف پیرامون دلیل خرابی این پردازنده‌ها می‌پردازیم.

سکانس اول: عودت تعداد زیادی از پردازنده‌های Core i9 به گارانتی اینتل در کره جنوبی
اولین اخبار جدی مبنی بر خرابی حجم زیادی از پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 از کره جنوبی درز کرد. کره جنوبی یکی از پیشرفته ترین کشورهای دنیاست و وجود مردمان ثروتمند، به معنای وجود تعداد زیادی گیمر و استریمر است. گیمرهای حرفه‌ای زیادی در کره جنوبی از پردازنده‌های Core i9 اینتل برای بازی و استریمینگ استفاده می‌کنند و در کمال تعجب، این کاربران روزانه با بیش از ده‌ها مورد خرابی به گارانتی اینتل مراجعه کردند.

در ابتدا اینتل از پذیرش وجود مشکل سر باز می‌زند اما به مرور که خبرهای بیشتری در مورد RMA پردازنده‌های Core i9 منتشر می‌شود، اینتل در فروم سایت خود، یک تاپیک مخصوص برای گزارش خرابی باز می‌کند تا کاربرانی که به مشکل برخورد کردند، گزارش خرابی و تجربه خود را در آنجا عنوان کنند.

کافی است به بخش پردازنده‌های فروم اینتل مراجعه کنید، تعداد زیادی گزارش مبنی بر بروز ناپایداری و خرابی پردازنده‌های i9 مشاهده خواهید کرد.

سکانس دوم: مقصر دانستن سازندگان مادربرد در طراحی پروفایل تغذیه پردازنده



یک ماه بعد از گزارش خرابی‌ها، شرکت اینتل با پذیرش وجود مشکل، سازندگان مادربرد را متهم به تخطی از استانداردهای تعیین شده توسط اینتل کرد.


در همین راستا شرکت‌های Asus، MSI، و Gigabyte متهم شدند که با خاموش کردن تعمدی برخی مکانیسم‌های محافظتی اینتل مانند CEP در مادربردهای Z790/Z690، و بازکردن شیر فلکه آمپراژ و واتیج PL1/2، باعث بروز بی ثباتی، و در نهایت Degrade کردن پردازنده‌های Core i9 شدند.

این اولین باری بود که بحث Degrade کردن پردازنده‌ها مطرح شد. اما Degrade کردن پردازنده چیست؟ پردازنده از شن ساخته می‌شود. شن‌های ساحل دریا منابع عظیم سیلیکون درون خود دارند. شن برای تبدیل شدن به پردازنده مراحل پروسسینگ طولانی را طی می‌کند که را آن به اختصار، ریخته‌گری می‌گویند.



سیلیکون نیمه‌هادی است و به ولتاژ بسیار حساس است. برای ساخت پردازنده، میلیاردها ترانزیستور درون سیلیکن ساخته می‌شود. این ترانزیستورها در برابر ولتاژ آستانه تحمل محدودی دارند. اگر ولتاژ در یک بازه محدود و دامنه مشخص به پردازنده برسد، پردازنده بدون مشکل کار می‌کند تا اینکه سالها، گاهی ده یا 20 سال طول بکشد تا کیفیت سیلیکون درون پردازنده، به دلیل استهلاک، تنزل پیدا کند، که در نتیجه آن پردازنده برای کار کردن به ولتاژ بیشتری نیاز پیدا کند، که در نتیجه رسیدن ولتاژ بیشتر، مراحل تنزل کیفیت سیلیکون تسریع شوند تا بالاخره عمر پردازنده به پایان برسد.


این سیر طبیعی عمر یک پردازنده، که ممکن است، ده‌ها سال به طول انجامد. این سیر طبیعی به دست اورکلاکرها بر هم خورد. اورکلاکرها با خنک کردن مصنوعی پردازنده و دادن ولتاژی بالاتر از آستانه تحمل آن، برای ثبت رکورد فرکانس، بعضا باعث خرابی یا Degrade کردن پردازنده می‌شدند.

چرا که همه‌ی پردازنده‌ها کیفیت ساخت یکسانی ندارند و فقط بعضی از آنها، که کیفیت سیلیکون بالاتری داشته باشند، آستانه تحمل ولتاژ بیشتری دارند. پردازنده‌هایی که کیفیت سیلیکون آنها پایینتر است، با دادن ولتاژ زیاد، در مدت کوتاهی سیلیکون آنها تنزل می‌یابد و عمرشان به پایان می‌رسد. وقتی یک پردازنده چنین بلایی سرش می‌آید، به اصطلاح می گویند، پردازنده Degrade کرده است و دیگر توانایی سابق را ندارد.

شرکت اینتل، با بررسی و مطالعه پردازنده‌های آسیب دیده Core i9 نسل 13 و 14، آثار Degrade کردن سیلیکون را مشاهده کرده بود.

سکانس سوم: مجبور کردن سازندگان مادربرد به اصلاح پروفایل تغذیه



شرکت اینتل با ارائه دستور العمل جدیدی به سازندگان مادربرد، از تمام آنها خواست تا بدون معطلی بایوس‌های جدیدی بسازند که در آن، پروفایل دیفالت اینتل، به عنوان پروفایل پیش فرض سیستم فعال شود. بدین ترتیب وقتی سیستم روشن می‌شود، تنظیمات پیش فرض اینتل فعال باشد که در آن سقف مقادیر ولتاژ و آمپراژ ورودی به پردازنده محدود نگهداشته شوند.


شرکت‌های سازنده مادربرد نیز به تبعیت از دستور اینتل، بایوس جدیدی ساختند و تنظیمات اینتل را به صورت پیش فرض فعال کردند. این درحالی بود که اگر کاربری دلش می‌خواست تنظیمات قبلی مادربرد را اعمال کند باید وارد بایوس می‌شد و پروفایل را عوض می‌کرد.

در این فاصله، شرکت اینتل متوجه وجود یک باگ در مایکروکد 0x123 خودش شد که عملکرد eTVB را دچار اخلال می‌کرد و پردازنده‌های Core i9 علیرغم داشتن حرارت بالا، همچنان در فرکانس بالا باقی می‌ماندند. شرکت اینتل با صدور مایکروکد جدید 0x125، مجددا از شرکتهای سازنده مادربرد درخواست کرد، یک بایوس اصلاحی دیگر را برای مادربردهای خود منتشر کنند تا مایکروکد جدید 0x125 در سیستم کاربران فعال شود.

نسخه جدید بایوس مجهز به میکروکد 0x125 دیروز منتشر شد.

اگرچه تمام این اتفاقات ظرف چهار ماه گذشته رخ داده است و میزان خرابی پردازنده‌های نسل 13 و 14، پس از تغییرات بایوس، کاهش یافته، اما، قطع نشده است.

سکانس چهارم: گزارش خرابی سرورهای بازی توسط کانال Level1Techs
چند روز پیش، کانال فن آوری Level1Techs گزارش مفصلی از خرابی سرورهای مخصوص بازی که به پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 مجهز بودند ارائه کرد. سرور‌های بازی مخصوص بازی‌های آنلاین هستند که کاربران در بازی‌هایی که بخش آنلاین دارند، درون این سرورها بازی می‌کنند.

سرورهای مخصوص بازی از مادربردهای Asus و Supermicro مجهز به چیپست W680 استفاده می‌کنند. این چیپست به مانند چیپست‌های B و H فاقد امکان اورکلاک پردازنده است، و از مدار تغذیه ساده ای برخوردار است.

این نوع مادربردها مشخصا منطبق بر دستورات اینتل برای حداکثر پایداری ساخته شده و اصولا مشکلی که در سکانس دوم این مقاله به آن پرداختیم، برای آنها وجود نداشته است!

اما امار خرابی که کانال Level1Techs ارائه کرد، وحشتناک بود. نیمی ‌از پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 مورد استفاده سرورها، Degrade می‌کردند. مشخصا نیمی ‌از پردازنده‌های 13900K(F) و 14900K(F) به گارانتی عودت داده می‌شدند. آمار آنقدر بالا بود که اغلب شرکتهای ارائه کننده خدمات سروری، نرخ هزینه نگهداری سرورهای مجهز به این پردازنده‌ها را تا 10 برابر گرانتر از هزینه نگهداری سرورهای مجهز به پردازنده‌های AMD بالا برده بودند.

این کانال هیچ توضیح قطعی در رابطه با دلیل احتمالی خرابی پردازنده‌ها ارائه نمی‌کند اما، شواهد و علائمی ‌را بیان می‌کند که نشان از وجود یک مشکل اساسی در طراحی این پردازنده‌ها است. نکته جالب اینکه پردازنده‌هایی که در فضای سروری استفاده می‌شدند، هیچ کدام مشکل حرارتی نداشتند. در مصاحبه Wendell با Gamer Nexus، بیان شد دمای کاری پردازنده‌هایی که در فضای سروری دچار مشکل شدند، همه عالی بودند، و دمایی بین 73 تا 83 درجه داشتند و بازهم دچار Degrade شدند. بنابراین عامل حرارتی، مسبب خرابی پردازنده‌ها نیست!

پردازنده‌های Core i9 اینتل، در اغلب موارد به وقت انجام Oodle Data Decompression عنان از کف می‌دهند و سیستم BSOD می‌دهد. انجام این عملیات غیر فشرده سازی دیتا که از سال 2020 به موتور بازی سازی آنریل اینجین Unreal Engine اضافه شده است، بعد از مدتی برای دسته کم نیمی ‌از پردازنده‌های Core i9 اینتل نسل 13 و 14 غیر ممکن است.

تنها ساعاتی پس از انتشار ویدیوی Level1Techs، شرکت بازی سازی Alderon Games با انتشار گزارشی از خرابی 100% تمام پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 اینتل خبر داد و ادعا کرد، شرکت اینتل پردازنده‌های خراب به مردم می‌فروشد. این شرکت با اعلام اینکه تمام سیستم‌هایی که از این پردازنده‌ها استفاده می‌کردند، دچار ناپایداری می‌شدند، اضافه کرد این شرکت بازی‌ساز مجبور شده است، از پلتفرم AMD بجای اینتل برای بازی سازی استفاده کند.



ساعاتی پس از این گزارش، توسعه دهندگان بازی Warframe نیز گزارش مبسوطی از آمار کرش کردن سیستم‌های کاربران ارائه کردند. در این گزارش، توسعه دهندگان تاکید داشتند، برخی از پردازنده‌های نسل 13 و 14 رده بالای اینتل، نه به خاطر کدهای آنها، بلکه به خاطر مشکلی که با فایل nvgpucomp64.dll درایور انویدیا دارند، کرش می‌کنند!


این فایل، بخش مهمی ‌از درایور کارت گرافیک انویدیا است، که به نظر می‌رسد، وقتی دیتای خراب از طرف پردازنده به سمت کارت گرافیک حواله می‌شود، دچار مشکل شده و سیستم کرش می‌کند. شرکت انویدیا قبلا نیز به خاطر پیام خطای کافی نبودن حافظه مموری کارت گرافیک، که گیمرها به خاطر داشتن پردازنده‌های نسل 13 و 14 با آن مواجه می‌شدند، توصیه کرده بود به شرکت اینتل باید مراجعه کرد. به نظر می‌رسد حداقل انویدیا، همان زمان هم متوجه جدی بودن داستان شده بوده است.

آماری که Warframe منتشر کرد، حاوی نکات خیلی مهمی ‌است. اول اینکه آمار خرابی 13900K بیشتر از 14900K است، نشان میدهد چون 13900K یک سال زودتر وارد بازار شده، بنابراین طبیعی است آمار خرابی بالاتری نسبت به 14900K داشته باشد.

نکته بعدی، وجود خرابی در معدودی از پردازنده‌های Core i7 سری K است که بسیار بسیار کمتر از Core i9 در گزارش خرابی حضور دارند. تفاوت عمده بین i7 و i9 در تعداد هسته‌ها و فرکانس هسته‌ها است، و این بدان معناست که مشکل هرچه که هست، با افزایش فرکانس و تعداد هسته‌ها، مشکل بیشتر خود را بروز می‌دهد.

این موضوع همچنین در گزارش Level1Techs بیان شده بود که در برخی موارد، پردازنده‌های Core i9، با کاهش فرکانس هسته‌ها و یا با غیر فعال کردن هسته‌های E، توانسته بودند پردازنده‌های Core i9 را پایدار کنند.

و نکته مهم دیگر، عدم حضور پردازنده‌های Core i5 در این چارت است. یک تفاوت عمده پردازنده‌های i5 با پردازنده‌های i7 و i9، بحث ولتاژ V-Core پردازنده است. درحالی که اغلب پردازنده‌های i5، ولتاژ مورد نیاز هسته‌هایشان بین 1.2 تا 1.3 ولت است، ولتاژ مناسب تغذیه هسته‌های i7ها بین 1.3 تا 1.4 ولت، و ولتاژ مناسب تغذیه i9های نسل 13 و 14، چیزی بین 1.4 تا 1.5 ولت است. بنابراین، کاربرانی که Core i5 و یا پردازنده‌های رده پایینتر نسل 13 و 14 داشتند تاکنون مشکلی پیدا نکردند.

سکانس پنجم: احتمال خرابی CPU RING ‌هاب اتصال دهنده
پس از موفقیت نسل 12، شرکت اینتل در طراحی نسل 13 که به نام رمز Raptor Lake مشهور است، چهار تغییر عمده داد. اولین تغییر افزایش فرکانس هسته‌ها بود. تغییر مهم دیگر، که بخش بالا رده این پردازنده‌ها را شامل می‌شد، افزایش تعداد هسته‌ها بود.

شرکت اینتل با افزایش تعداد هسته‌ها، ظرفیت کش پردازنده را نیز افزایش داد. کش حافظه‌ای است درون پردازنده که به نوعی میز کار پردازنده است که هرچه ظرفیت آن بیشتر شود، دسترسی پردازنده به داده‌ها بیشتر شده و در نتیجه آن سرعت عملیاتی پردازنده بیشتر میشود.

شرکت اینتل همچنین با ارتقای مموری کنترلر IMC، که وظیفه هندل کردن رم را عهده‌دار است، در نسل 13 توانست از فرکانس‌های بالای 7000 مگاهرتز پشتیبانی کند.

این چهار تغییر (افزایش فرکانس، افزایش تعداد هسته، افزایش ظرفیت کش، و ارتقای مموری کنترلر) نسل 13 را بوجود آوردند. نسل 14 که به نام Raptor Lake Refresh مشهور است، همین موارد را بهینه تر و ارتقا یافته تر ارائه می‌کند.



روز گذشته، کانال فن آوری Actually Hardcore Overclocking، نظریه‌ای را مطرح کرد، که احتمالا می‌تواند دلیل آسیب رسیدن به پردازنده‌های Core i9 را توضیح دهد. بلیدزوید در این ویدیو بیان می‌کند که چرا حدس می‌زند که بخش هاب اتصال دهنده بین هسته‌ها، کش، و کنترلر پردازنده، که به CPU RING معروف است، در پردازنده‌های Core i9، به مرور تخریب شده، و Degrade می‌کند.


اما CPU RING چیست؟ این حلقه سیلیکونی، اتصال دهنده این سه بخش حیاتی از پردازنده است: هسته‌های پردازنده را به حافظه کش و به کنترلر مموری درون پردازنده متصل می‌کند. وظیفه این حلقه انتقال سریع اطلاعات بین اجزای پردازنده است و فرکانس کاری مستقلی دارد که به نام Ring Ratio و یا Uncore Cache Ratio در درون بایوس معروف است.

اگرچه CPU RING فرکانس کاری مستقلی دارد، اما ولتاژ ورودی آن با ولتاژ ورودی هسته‌ها یا همان V-Core، یکی است.

شرکت اینتل در نسل 13 و 14، همزمان با افزایش فرکانس کاری هسته‌ها و تعداد آنها، مجبور بوده است تا ولتاژ ورودی را نیز افزایش دهد، تا اینجای کار مشکلی نیست اما، این موضوع سبب افزایش ولتاژ ورودی CPU Ring نیز شده است. به نظر میرسد، این بخش از پردازنده در Core i9ها، تحمل ولتاژی که به هسته‌ها میرسد را ندارد و ظرف مدت کوتاهی تخریب می‌شود.

این تخریب در پردازنده‌های Core i9 که تعداد هسته‌های بیشتری دارند، و فرکانس کاری بالاتری را پشتیبانی می‌کنند و در نتیجه آن، ولتاژ بیشتری را از سیستم طلب می‌کنند، زودتر اتفاق می‌افتد. همچنین اگر کیفیت سیلیکون پردازنده پایین باشد، بازهم ولتاژ بیشتری را، به نسبت همنوعان خود، طلب می‌کند. احتمالا به همین خاطر است، که 50 درصد پردازنده‌های Core i9 اینتل خراب می‌شوند چون کیفیت سیلیکن متوسط رو به پایین تری دارند و حلقه CPU RING در آنها زودتر Degrade می‌کند و پردازنده‌ها دچار خطا میشوند.

این موضوع همچنین نشان می‌دهد، آن 50 درصد دیگر از پردازنده‌های Core i9 که کیفیت سیلیکون بالاتری دارند، به ولتاژ کمتری نیاز دارند، پس در نتیجه، سالم می‌مانند.

این موضوع همچنین دلیل خرابی کمتر پردازنده‌های Core i7 را توجیه می‌کند. چون i7‌ها فرکانس کمتر و هسته‌های کمتری دارند، پس کمتر دچار خرابی CPU RING می‌شوند. آن پردازنده‌های Core i7 نیز که دچار مشکل شدند، احتمالا کیفیت سیلیکون پایینی داشتند و ولتاژ بیشتری را طلب کردند و به این خاطر CPU RING در آنها آسیب دیده است.

این موضوع همچنین نشان می‌دهد چرا Core i5‌ها دچار مشکل نشده اند، چراکه به نسبت i7 و i9، پردازنده‌های i5 به ولتاژ کاری V-Core کمتری نیاز دارند و از نظر تعداد هسته‌ها، پردازنده‌های i5 نسل 13 و 14 با پردازنده‌های i7 نسل 12 یکی هستند و فشار کمتری بر روی هاب I/O داخلی پردازنده است.

این شواهد نشان میدهد که چرا اینتل تا به امروز سکوت اختیار کرده است، و صرفا از کاربران میخواهد به گارانتی مراجعه کنند و پردازنده را عوض کنند. چراکه با تغییر پردازنده، شرکت اینتل امیدوار است بالاخره یکی از پردازنده‌های تعویضی کیفیت سیلیکن مناسب تری داشته باشد تا مشکل کاربر رفع شود.

بر اساس شواهد و قرائن، تخریب و یا شکسته شدن CPU RING که ناشی از ولتاژ کاری بالای هسته‌های Core i9 است، به دلیل Degrade شدن اتفاق می‌افتد، و هیچ راهی برای اصلاح آن وجود ندارد، مگر آنکه اینتل با کاهش فرکانس کاری پردازنده، بین 500 الی 700 مگاهرتز، ولتاژ V-Core پردازنده را کاهش دهد. چنین کاری عملا، پردازنده Core i9 را از جایگاه رفیع Performance خود به زیر خواهد کشید.

سخن پایانی



هنوز اینتل هیچ توضیح رسمی ارائه نکرده است و حدس‌های یوتیوبرها و کاربران فنی، مادامی‌ که توسط اینتل تایید نشود، صرفا تئوری هستند. اما چیزی که تا به امروز مشخص شده است، این است که آپدیت بایوس، آندرولت، کاهش آمپراژ ورودی، کاهش سقف واتیج PL1/PL2، و تمام اصلاحاتی که در مقالات گذشته به آن پرداختیم، تمام آن کارها واجب است چراکه کمک خواهند کرد تا Degrade کردن پردازنده و تنزل کیفیت سیلیکون CPU RING به تعویق بیفتد.


اما احتمالا درمان قطعی نخواهد بود و اگر پردازنده شما کیفیت سیلیکون مناسبی نداشته باشد، به نظر می‌رسد هیچ راهی نیست که بتوان در آینده جلوی تخریب آن را گرفت. اگر تغییرات پیشنهاد شده را انجام ندهید، احتمالا Degrade کردن پردازنده i9 زیر یک سال رخ خواهد داد.

برای ما که در ایران هستیم، اگر پردازنده Core i9 نسل 13 و یا 14 دارید، توصیه اکید دارم که با به روز رسانی بایوس، و انتخاب پروفایل پیش فرض اینتل، حتما تغییراتی را که در مقاله سوم به آن پرداختیم، انجام دهید تا بتوانید دوام پردازنده را تا جای ممکن افزایش دهید. به یاد داشته باشید، نیمی ‌از پردازنده‌های Core i9 اینتل بدون مشکل کار می‌کنند و شاید شما هم یکی از دارندگان خوش شانس Core i9 باشید که می‌تواند تا سالهای سال از پردازنده خود استفاده کند.

در ایران خوشبختانه هنوز هیچ گزارشی مبنی بر بروز خرابی Core i9 بابت BSOD گرفتن و Degrade شدن پردازنده مشاهده نشده است. این موضوع دلایل زیادی میتواند داشته باشد. یکی از آن دلایل می‌تواند کیفیت نسبی خوب پردازنده‌های وارداتی باشد که تا به امروز وارد کشور شده است. اما آینده نامعلوم است.

توصیه می‌کنیم اگر قصد خرید سیستم جدید دارید، ترجیحا” سراغ Core i9 ضریب باز سری K مانند (13900K(F)/13900KS/14900K(F)/14900KS) نروید. برای سیستم جدید یا Core i7 بخرید و یا از Ryzen 9 7950X استفاده کنید.

تاکید مجدد می کنیم، پردازنده های ضریب بسته i3/i5/i7/i9، و همچنین پردازنده های Core i5 ضریب باز سری K نسل 13 و 14، هیچ گونه مشکلی تاکنون نداشته و ندارند و جای نگرانی نیست با خیال راحت این پردازنده‌ها را تهیه و استفاده کنید.

---

موقتا با پردازنده Core i9 نسل 13 و 14 اینتل بازی نکنید تا مشکل رفع شود! (بروزرسانی 1)

به نظر میرسد پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 اینتل شامل دو پردازنده 13900K(F) و 14900K(F) در حال خراب شدن حین بازی کاربران با بازی‌های ساخته شده مبتنی بر موتور Unreal Engine هستند.


این موضوع پس از آنکه تعداد زیادی از کاربران در کره جنوبی و برخی دیگر از کشور‌ها روزانه با پردازنده‌های سوخته Core i9 به شرکت‌های گارانتی مراجعه می‌کنند، توسط رسانه‌های سخت افزاری در سراسر دنیا رصد شده است.

در کره جنوبی سوختگی پردازنده‌ها بر سر بازی Tekken 8 شایع است. به نظر میرسد بازی‌های مبتنی بر موتور Unreal Engine بیشترین اثر مخرب را بر روی پردازنده‌های پرچمدار Core i9 نسل 13 و 14 دارند.

برخی از کاربران هنگام بازی با پیام خطای “not enough video memory” به معنای کافی نبودن میزان حافظه ویدویی مواجه شده اند، در حالیکه سیستم آنها بیش از حد نیاز بازی مجهز به حافظه بوده است. همچنین برخی دیگر BSODهای مکرر را بر روی سیستم خود تجربه کردند.

شرکت اینتل هنوز نسبت به این گزارشها واکنشی نشان نداده است، اما ادیتور‌های سخت افزاری به کاربرانی که Core i9 نسل 13 و 14 دارنده توصیه میکنند، تا زمان حل مشکل از طرف شرکت اینتل، فرکانس پردازنده را کاهش دهند و حتما از راهکار آندرولت برای کاهش مصرف پردازنده استفاده کنند.

از جمله دیگر عناوین بازی که باعث بروز مشکل در این پردازنده‌ها می‌شوند می‌توان به Hogwarts Legacy, Lies of P, The Callisto Protocol، Fortnite, Returnal اشاره کرد.

بسیاری از کاربران به هنگام بستن سیستم از کولرهای ضعیف برای خنک سازی پردازنده های Core i9 نسل 13 و 14 استفاده می‌کنند، این موضوع در کنار وجود این مشکل می‌تواند باعث تضعیف کیفیت سیلیکن و Degrade کردن شدید پردازنده و در نهایت سوختن آن شود.

امید است شرکت اینتل به زودی با عیب یابی و رفع مشکل از طریق آپدیت موتور اینتل و بایوس، نسبت به رفع نگرانی کاربران اقدام کند. تا آن زمان، برای ما که در ایران زندگی می‌کنیم و پردازنده‌های اینتل فاقد گارانتی هستند، بهتر است پردازنده‌های 13900K(F) و 14900K(F) را اورکلاک نکنید، و به هنگام بازی با داوون کلاک و آندرولت، میزان مصرف پردازنده و دمای آن را مدیریت کنید تا این پردازنده‌ها آسیب نبینند.

به روز رسانی 1: انویدیا گزارشهای کاربران در مورد وجود مشکل در پردازنده‌های Core i9 اینتل را تایید کرد و از کاربران خواست با اینتل در تماس باشند!

به گزارش سایت VideoCardz، شرکت انویدیا در پی گزارشهایی مبنی بر کرش کردن سیستم و آسیب احتمالی به پردازنده های Core i9 ضریب باز نسل 13 و 14 اینتل، ضمن تایید گزارشها از کاربران خواست به وبسایت اینتل رفته و گزارشهای خود را ثبت کنند.

شرکت اینتل در فروم مخصوص گزارشها، یک تاپیک باز کرده است که در آن کاربران می توانند گزارشهای خود را در مورد کرش ها و مشکلاتی که با پردازنده های Core i9 خود داشته اند به صورت مکتوب به اینتل ارائه کنند، تا شرکت اینتل بتواند به صورت دقیق تر موضوع را مورد بررسی قرار دهد.

لازم به ذکر است شرکت اینتل هنوز به صورت رسمی وجود این مشکل و همچنین راه حلی برا حل مشکل آن ارائه نکرده است. با توجه به تایید شرکت انویدیا انتظار میرود، شرکت اینتل به زودی نسبت به این موضوع واکنش نشان دهد.

کاربرانی که پردازنده های Core i9 ضریب باز (سری K) نسل 13 و 14 دارند توجه داشته باشند، با آندرولت، و آندرکلاک، و همچنین بازی نکردن با عناوین مبتنی بر موتور Unreal Engine می توانند از بروز مشکل پیشگیری کنند، تا شرکت اینتل، راه حل اساسی برای حل آن پیدا کند.

[omidrock]

تنظیمات پیشنهادی برای پیشگیری از جریان کشی پردازنده ضریب باز نسل 13 و 14 اینتل

مقدمه: حدود 2 ماه پیش اخباری به رسانه‌های سخت افزاری در سراسر جهان درز کرد که تعداد زیادی از پردازنده‌های آسیب دیده Core i9 نسل 13 و 14 اینتل، به نمایندگی این شرکت در کره جنوبی تحویل داده شده است. این خبر شوکه کننده از آن جهت حائز اهمیت است که پردازنده‌های اینتل خرابی بسیار کمی‌دارند و به سختی دچار مشکل می‌شوند.


طبق گزارش ZDNet Korea روزانه ده‌ها پردازنده مشکل دار Core i9 نسل 13 و 14 اینتل به گارانتی تحویل داده می‌شوند. در اکثر موارد، مشکل این پردازنده‌های آسیب دیده شامل عدم ثبات در فرکانس پیش فرض، کرش کردن سیستم به هنگام اجرای بازی‌های مبتنی بر موتور Unreal Engine، و همچنین بروز خطای Not Enough Video Memory است.

پس از این گزارش‌ها، شرکت اینتل وارد عمل شده و تلاش کرده است تا با عیب یابی، مشکل را حل کند. اما تا به امروز، متاسفانه شرکت اینتل نتوانسته است هیچ ارزیابی دقیقی از ریشه ایجاد این مشکل بدست آورد.

تنها مسئله ای که به نظر شرکت اینتل دلیل محتمل بروز این حادثه برای پردازنده‌های ضریب باز نسل 13 و 14 است، جریان کشی بیش از حد از VRM مادربرد و در نتیجه، Degrade کردن و کاهش شدید کیفیت پردازنده است.

چرا پردازنده‌ها Degrade می‌کنند؟
شرکت اینتل پس از بررسی متوجه شده است که پردازنده‌های ضریب باز، به دلیل تنظیمات VRM مادربرد، از آنچه که بیشتر نیاز دارند، از مدار تغذیه جریان می‌کشند. در نتیجه، شرکت اینتل با شماتت سازندگان مادربرد، آنها را مقصر بروز این حادثه اعلام کرده است.

این درحالی است که به صورت تاریخی، تقریبا از نسل 7 به بعد، شرکت اینتل به سازندگان مادربرد همیشه اعلام می‌کرده است که پردازنده آنها، مادامی‌که اورکلاک نشود، جریانی بیش از آنچه که مورد نیازش است، نخواهد کشید. بدین ترتیب، سازندگان مادربرد همیشه آمپراژی نامحدود در اختیار پردازنده قرار می‌دادند، با علم به این نکته که پردازنده صرفا به اندازه نیاز خود از آمپر مازاد بهره‌مند می‌شود.

اما در حال حاضر، عیان شده است که پردازنده‌های ضریب باز نسل 13 و 14، علی الخصوص Core i9ها، بدون توجه به نیاز، تمام جریان در اختیارشان را مصرف می‌کنند. این موضوع حتی در زمان بی کاری پردازنده اتفاق می‌افتد و به سرعت باعث کاهش کیفیت سیلیکون و Degrade شدن پردازنده می‌شود.

این موضوع در نسل‌های پیشین پردازنده‌ها اتفاق نمی‌افتاد، مگر در زمان اورکلاک غیر اصولی. اینکه چرا این پردازنده‌ها در حالت پیش فرض، بدون اورکلاک، حتی در زمان بیکاری، چنین کاری می‌کنند، مسئله ای است که اینتل بر روی آن باید کار کند.

اما مشکل فقط به این موضوع محدود نمی‌شود. برخی از پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 اینتل، در همان روز اول که استفاده می‌شوند، ناپایدار هستند. در یک بررسی انجام شده، از هر 10 پردازنده Core i9 نسل 14 اینتل فقط 4 عدد، به صورت کاملا پایدار بر روی سیستم عملکرد نرمالی دارند.


شرکت اینتل در مورد این دسته از پردازنده‌ها که از همان ابتدا مشکل بی ثباتی و BSOD دارند، صحبتی به میان نیاورده است و صرفا توصیه به مراجعه کاربر به گارانتی می‌کند. مشکلی که به نظر می‌رسد برای این دسته از پردازنده‌ها، که به صورت Out of Box بی ثبات هستند، کیفیت ساخت پایین است.

بر کسی پوشیده نیست که پردازنده‌ها کیفیت یکسانی ندارند. بافت سیلیکون، بسته به اینکه از کدام بخش از استوانه سیلیکن بریده شده باشد، می‌تواند کیفیت خیلی خوب، متوسط و یا کیفیت پایین باشد. هر چه کیفیت بالاتر باشد، پردازنده می‌تواند با ولتاژ کمتر به فرکانس‌های بالاتر دست یابد.

در حال حاضر می‌توان حدس زد هرچه پیشتر می‌رویم، شرکت اینتل نمی‌تواند پردازنده‌های رده بالای Core i9 را صرفا از بخش خوش بچ سیلیکون بسازد و در نتیجه، برای این دسته از پردازنده‌ها، به استفاده از بخش‌های متوسط رو به پایین سیلیکون روی آورده است.

این موضوع باعث شده، محصول نهایی، نتواند عملکرد مورد انتظار را به صورت پیش فرض ارائه کند. گزارشهایی که در ارتباط با این دسته از پردازنده‌ها وجود دارد، بیشتر منطقه ای است تا عمومی. بنابراین فقط در برخی کشورها شایع است.

خوشبختانه تا به امروز، اخباری مبنی بر وجود این دسته از پردازنده‌ها در ایران مشاهده نشده است، بنابراین فعلا پردازنده‌های Core i9 داخل ایران از کیفیت مطلوبی برخوردارند.

راه حل‌های رفع مشکل:
کاربران حرفه‌ای، یوتیوبرها، و همچنین شرکت اینتل راهکاری‌های مختلفی را برای پیشگیری از بروز این مشکل ارائه کرده اند. در این میان، شرکتهای ایسوس، گیگابایت و ام اس آی، یک بایوس جدید حاوی پروفایل پیش فرض اینتل ارائه کرده اند که با کاهش عملکرد پردازنده، سعی در استاندارد سازی مدار تغذیه مادربرد برای پردازنده دارد. این پروفایل بعدها مشخص شد که ربطی به پیشنهاد اینتل ندارد و همچنان خلاف نظرات شرکت اینتل است.

به دلیل کاهش عملکرد پردازنده، کاربران نیز از این پروفایل جدید استقبال نکردند. بنابراین هنوز، راه حل خوب و جهان شمولی برای رفع و پیشگیری مشکل ارائه نشده است.

شرکت اینتل در حال مذاکره با سازندگان مادربرد است تا ظرف 10 روز آینده بتواند با ارائه یک بایوس جدید، به صورت پیش فرض، تمام پردازنده‌ها را بر اساس پروفایل Baseline اینتل در مادربردها راه اندازی کند.

راه حل پیشنهادی:

آنچه که اینتل انتظار دارد سازندگان مادربرد انجام دهند را در جدول فوق مشاهده می‌کنید. تا به امروز هیچ یک از سازندگان مادربرد در هیچ مدلی از مادربردها و در هیچ کدام از پروفایل‌های در دسترس، این تنظیمات را بدین صورت اعمال نکرده اند.


از آنجایی که دست سازندگان مادربرد، برای رگلاسیون و اعمال تنظیمات مدار تغذیه همیشه باز بوده است، هر برند بنا بر طراحی اختصاصی مادربردهای خود، تنظیمات دلخواه خود را – که بر اساس آن توانسته است پردازنده را در عین کارایی بالا به ثبات برساند، اعمال می‌کرده است.

حال اینتل این تنظیمات را اعلام کرده، که فقط برخی از آنها توسط کاربر قابلیت اعمال دارد، و برخی دیگر از این تنظیمات، از دسترس کاربر خارج است. بنابراین تصور نکنید بر اساس این دستور العمل می‌توانید خود نسبت به اعمال تنظیمات اقدام کنید.

علی الخصوص دستکاری دو آیتم AC/DC Load Line برای تطبیق با دستورات اینتل، وابسته به آیتم دیگری به نام Load line Calibration است که هر سازنده مادربرد بر اساس طراحی مادربرد خود، آنها را تنظیم کرده است. این تنظیم بر اساس خروجی دستگاهی به نام VRTT بوده که اینتل در اختیار هر شرکت قرار داده است.

بنابراین کاربر نمی‌تواند این تنظیمات را خود انجام دهد. دستکاری این تنظیمات، بدون دانش و بدون در اختیار داشتن دستگاه VRTT، نه تنها دشوار، بلکه به دلیل ساختار متفاوت طراحی VRM مادربردها، عملا امکان ارائه یک ستینگ واحد را از بین می‌برد.

با این حال، می‌توان، تعداد 3 تنظیم را، که از نظر نگارنده نسبت به بقیه واجبتر است و حداقل تاثیر را در کاهش Performance پردازنده دارد، اعمال کرد.

در مادربردههای ایسوس این سه تنظیم را می‌توان در حالت Advanced بایوس، در سربرگ Ai Tweaker، گزینه Internal CPU Power Management پیدا کرد.

برای پردازنده‌های Core i9 14900KS و Core i9 13900KS این تنظیمات را اعمال کنید:
400 CPU Core/Cache Current Limit Max
320 Long Duration Package Power Limit
320 Short Duration Package Power Limit
برای پردازنده‌های Core i9 14900K و Core i9 13900K این تنظیمات را اعمال کنید:
400 CPU Core/Cache Current Limit Max
253 Long Duration Package Power Limit
253 Short Duration Package Power Limit
برای پردازنده‌های Core i7 14700K و Core i7 13700K این تنظیمات را اعمال کنید:
400 CPU Core/Cache Current Limit Max
253 Long Duration Package Power Limit
253 Short Duration Package Power Limit
برای پردازنده‌های Core i5 14600K و Core i5 13600K این تنظیمات را اعمال کنید:
400 CPU Core/Cache Current Limit Max
181 Long Duration Package Power Limit
181 Short Duration Package Power Limit
در صورتی که نسبت به اورکلاک پردازنده‌های I5 نسل 13 و 14 اقدام کرده اید، میزان واتیج Long/Short نباید بیش از 220 وات تنظیم شود.

بر اساس تست های لابراتوار مجله سخت افزار، تنظیمات فوق، حداقل تاثیر را بر روی کارایی پردازنده می‌گذارد، و در عین حال، از سقف مجاز اینتل فراتر نمی‌رود.

تصورات غلط:
من پردازنده‌ام را آندرولت کردم پس مشکلی پیش نمی‌آید!
آندرولت کردن پردازنده اگرچه به کاهش مصرف و دما کمک می‌کند، اما ارتباطی با مشکل بوجود آمده ندارد و در صورت انجام ندادن تنظیمات فوق، پردازنده از آسیب احتمالی در امان نخواهد بود و حتی در شرایط آندرولت شده نیز، جریان کشی می‌کند. پس حتما این تنظیمات را اعمال کنید.

دمای پردازنده من عالی است پس جای نگرانی ندارد!
دمای پردازنده، هرچقدر خوب باشد، ارتباطی با موضوع جریان کشی پردازنده نداشته و بایستی حتما تنظیمات فوق جهت پیشگیری از Degrade شدن پردازنده اعمال شود.

من واترکولر خفن Custom دارم و دمای عالی، پس پردازنده من دچار مشکل نمی‌شود!
اگرچه واترکولرهای مدار باز، عملکرد کولینگ قویتری دارند، اما بازهم ارتباطی با این مشکل ندارد، و تمام کاربران، با هر دمایی، با هر نوع کولری، می‌بایستی به جهت پیشگیری از Degrade شدن پردازنده، این تنظیمات را اعمال کنند.

من میخوام از تمام 400 وات توان در دسترس پردازنده Core i9 خود استفاده کنم!
بر اساس توصیه‌های اینتل، این میزان توان مصرفی خارج از استاندارد تعریف شده است و باعث Degrade شدن پردازنده می‌شود، فارغ از اینکه چه نوع کولر یا چه نوع تنظیماتی استفاده کرده باشید، نباید فراتر از واتیج تعریف شده توسط اینتل از پردازنده استفاده کنید!

من با کاهش Load Line Calibration توانسته ام مصرف و دما را کاهش دهم!
ستینگ Load Line Calibration بر اساس طراحی VRM مادربرد و در تراز با پردازنده باید تنظیم شود. این تنظیم برای هر پردازنده می‌تواند متفاوت باشد. و اگرچه دستکاری آن ممکن است به کاهش دما و ولتاژ ورودی پردازنده کمک کند، اما کوچکترین اشتباه در تنظیم آن می‌تواند باعث بی ثباتی پردازنده شود پس بهتر است، آن را بر روی حالت Auto قرار داده و به جای آن، تنظیمات فوق را اعمال کنید.

من این تنظیمات را اعمال نکردم و تاحالا هیچ مشکلی برای پردازنده ام بوجود نیامده!
فرایند Degrade شدن پردازنده زمان بر است و اگرتا به امروز برای پردازنده شما مشکلی پیش نیامده، گارانتی و ضمانتی وجود ندارد که فردا، یک ماه دیگر، و یا یک سال دیگر هم پیش نیاید. ممکن است این اتفاق بیفتد پس بر اساس اصل پیشگیری بهتر از درمان است، عقل حکم می‌کند، تا جای ممکن جریان (آمپراژ) و توان (واتیج) در دسترس پردازنده را مطابق با استاندارد اینتل تنظیم کنیم.

دمای پردازنده من همیشه بالای 95 درجه بوده آیا به پردازنده من آسیب وارد شده؟
خیر، اولا این موضوع لزوما ارتباطی با مشکل پیش آمده ندارد و به صرف اینکه تا به امروز کولر مناسبی نداشتید، به این معنی نیست که به پردازنده شما آسیب رسیده است. اگر کولر شما ضعیفتر از نیاز پردازنده شماست، میزان واتیج را برای دو تنظیم Long/Short Duration package power limit به اندازه ای کاهش دهید تا دمای پردازنده فراتر از 87 درجه نرود. برای مثال اگر پردازنده شما 253 وات باید تنظیم شود، این واتیج را بر روی 200 یا 180 وات تنظیم کنید تا کولر شما بتواند پردازنده را خنک کند. بدیهی است تا زمانی که توانایی مالی برای تهیه کولر مناسب داشته باشید، پردازنده با عملکرد ضعیفتری کار خواهد کرد.

من پردازنده ضریب بسته نسل 13 و 14 دارم، آیا بازهم لازم است این تغییرات را انجام دهم؟
بهتر است حتی برای پردازنده های ضریب بسته نیز، نسبت به اعمال این سه تغییر اقدام کنید.

من پردازنده نسل 12 اینتل Core i9 دارم، آیا لازم است این تغییرات را اعمال کنم؟
اگرچه تا به امروز گزارشی در مورد خرابی پردازنده های Core i9 نسل 12 اینتل بدست نیامده، اما ضرری ندارد آنها را اعمال کنید.

[omidrock]

پروفایل اینتل در بایوس جدید ایسوس و آموزش آندرولت پردازنده‌ نسل 13 و 14

مقدمه: این سومین مقاله پیرامون موضوع تنظیمات مناسب بایوس برای پردازنده‌های ضریب باز نسل 13 و 14 اینتل است که در مجموعه سخت افزار منتشر می‌کنیم. در مقاله اول به گزارش مشکلات پیش آمده برای برخی از پردازنده‌های Core i9 نسل 13 و 14 پرداختیم و از کاربران خواستیم تا حل موضوع، به جهت مراقبت از پردازنده‌های Core i9، موقتا بازی نکنند.

در مقاله دوم، ضمن توضیح مفاهیم و برخی موضوعات اساسی در مورد خرابی پردازنده‌ها، به ارائه راه حلی موقتی برای کاهش احتمال خرابی و جریان کشی پردازنده‌های ضریب باز اینتل پرداختیم و تنظیماتی را پیشنهاد دادیم. در همان مقاله توضیح دادیم که ظرف 10 روز آینده بایوس جدیدی در راه خواهد بود.

امروز در سومین رجوع به این موضوع، به بایوس جدید مادربردهای سری 600 و 700 اینتل می‌پردازیم که در تاریخ 10 خرداد ماه توسط ایسوس به صورت عمومی ‌منتشر شده و تغییرات عمده ای در آنها بوجود آمده است. از جمله این تغییرات مهم، اضافه شدن پروفایل جدیدی به نام Intel Default Settings منطبق با تنظیمات جدید اینتل برای پردازنده‌ها است که در آن گنجانده شده است.

اگر مادربرد چیپست سری 600 و 700 دارید، حتما همین امروز بایوس جدید آن را از وبسایت سازنده مادربرد خود دریافت و نصب کنید. بدون معطلی به سراغ تغییرات جدید می‌رویم.

اضافه شدن گزینه Performance Preferences

در بایوس جدید چیپست سری 600 و 700 اینتل مادربردهای ایسوس، در حالت Advanced، اولین گزینه در سربرگ Extreme Tweaker آیتم جدیدی اضافه شده است به نام Performance Preferences. در این آیتم، دو تنظیم در دسترس کاربر قرار گرفته است. تنظیم اول که به صورت پیش فرض فعال است، تنظیم Intel Default Settings است که تمام گزینه‌ها و مقادیر استاندارد توصیه شده توسط شرکت اینتل را برای پردازنده اعمال می‌کند و هیچ تغییری از سمت ایسوس در این تنظیمات ایجاد نشده است.

فعال سازی Intel Default Settings برای کاربرانی که با پردازنده‌های خود درگیر مشکل BSOD، ناپایداری و انواع خطاهای سخت افزاری هستند یک توصیه اجباری از طرف اینتل است. این تنظیم برای صاحبین پردازنده‌های Core i9 ضریب باز بشدت پیشنهاد شده، چرا که گزارش خرابی‌ها و کاهش کیفیت سیلیکون پردازنده، اغلب در پردازنده‌های Core i9 سری K(F) و KS مشاهده شده است و بهتر است دارندگان این نوع از پردازنده‌ها از این تنظیمات استفاده کنند.

اما کاربرانی که پردازنده‌های ضریب بسته دارند، هیچ نیازی به فعال سازی Intel Default Settings نخواهند داشت. کاربرانی هم که پردازنده‌های Core i7 و Core i5 ضریب باز نسل 13 و 14 دارند، جلوتر اشاره خواهیم کرد چه تنظیماتی بهتر است انجام دهند تا مجبور به فعال سازی Intel Default Settings نشوند.

با روشن شدن Intel Default Settings، تغییرات عمده ای در مدار تغذیه و همچنین روشن شدن سیستم‌های محافظتی پردازنده رخ خواهد داد. از جمله مهمترین مواردی که با این تنظیم فعال می‌شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• غیر فعال شدن بهینه‌سازی اختصاصی Asus MultiCore Enhancement
  
• افزایش یک پله‌ای Load Line Calibration از Level 3 به Level 4
  
• همسان سازی AC/DC Loadline با VRM Loadline
  
• فعال سازی سیستم جلوگیری از کاهش ولتاژ
  
• فعال سازی دو سیستم محافظتی CEP برای جلوگیری از کاهش جریان
  
• فعال سازی دو سیستم محافظتی TVB برای بوست فرکانس کاری پردازنده فقط تحت شرایط خاص
  
• غیر فعال شدن امکان تغییر تایمینگ رم به صورت زنده از داخل ویندوز
  
• غیر فعال شدن دخل و تصرف مادربرد در دادن ولتاژ
  
• محدود شدن دخل و تصرف مادربرد در دادن جریان
  
• محدود کردن پنجره زمانی خروج پردازنده از توان اسمی‌ قابل تحمل آن به 56 ثانیه
  
• محدود شدن سقف آمپراژ ICCMax به میزانی که اینتل برای هر پردازنده تشخیص می‌دهد
  
• محدود شدن PL1/PL2 سقف واتیج مصرفی پردازنده به میزانی که اینتل برای هر پردازنده تشخیص می‌دهد
  

در تنظیم جدید پروفایل پیشنهادی اینتل، نکته قابل تاملی که باید به آن اشاره کرد، محدود شدن امکان اورکلاک پردازنده است. با انتخاب پروفایل اینتل، شرکت ایسوس یک هشدار کلی مبنی بر اینکه هر نوع تغییر در فرکانس و آیتمهای اختصاصی پردازنده به جهت اورکلاک می‌تواند سلامت و دوام پردازنده را به خطر بیاندازد، به کاربر توصیه می‌کند که اگر علاقمند به اورکلاک است تشریف ببرد به سایت اینتل. در سایت اینتل هم یکسری مطالب کلی در مورد آموزش تئوری اورکلاک با استفاده از نرم افزار است که به هیچ دردی نمیخورد.

بنابراین با زبان بی زبانی ایسوس اعلام کرده است که با انتخاب پروفایل اینتل، عملا باید دور اورکلاک را خط کشید.

اما به سراغ تنظیم ASUS Advanced OC Profile می‌رویم. تنظیمی‌ که به صورت پیش فرض تا پیش از آخرین به روز رسانی بایوس فعال بوده است و شامل تمام تغییراتی است که ایسوس بر اساس تشخیص خود، برای افزایش کارایی پردازنده نسبت به اعمال آنها اقدام می‌کند.

با انتخاب تنظیم ASUS Advanced OC Profile، تغییرات زیر رخ می‌دهد:

• فعال شدن بهینه‌سازی اختصاصی Asus MultiCore Enhancement
  
• کاهش یک پله‌ای Load Line Calibration از Level 4 به Level 3
  
• قطع ارتباط AC/DC Loadline با VRM Loadline
  
• غیر فعال سازی سیستم‌های محافظتی CEP
  
• غیر فعال سازی دو سیستم محافظتی TVB
  
• فعال شدن امکان تغییر تایمینگ رم به صورت زنده از داخل ویندوز
  
• افزایش پنجره زمانی خروج پردازنده از توان اسمی‌ قابل تحمل به 96 ثانیه
  

• فعال شدن دخل و تصرف نامحدود مادربرد در دادن ولتاژ
  
• فعال شدن دخل و تصرف نامحدود مادربرد در دادن جریان
  
• نامحدود شدن سقف آمپراژ ICCMax فراتر از دستورات اینتل
  
• نامحدود شدن سقف واتیج PL1/PL2 مصرفی پردازنده فراتر از دستورات اینتل
  

این تغییرات زمینه لازم را برای اورکلاک پردازنده آماده می‌کند، اما، از آنجا که در نتیجه این تنظیمات، برخی از پردازنده‌های Core i9 اینتل آسیب دیده‌اند، شرکت ایسوس، هشدار مربوط به خطرات اورکلاک را در این تنظیم نیز تکرار کرده است، تا در صورت بروز مشکل، گردن نگیرد.

با انتخاب تنظیم ASUS Advanced OC Profile برای سیستم، شما به حداکثر کارایی در حالت پیش فرض خواهید رسید، و حتی برای اورکلاک نیز، می‌توانید بدون دغدغه، به شرطی که کولینگ مناسب داشته باشید نسبت به اورکلاک پردازنده اقدام کنید. اما یک مشکل بزرگ در این میان وجود دارد. چهار گزینه آخری که آن را متمایز کرده‌ایم، به نظر می‌رسد در طولانی مدت می‌تواند به پردازنده آسیب برساند.

از این رو در مقاله دوم تغییر سه گزینه، از چهار گزینه جنجالی فوق را به کاربران را پیشنهاد دادیم تا بر اساس نوع پردازنده‌ای که دارند، در بایوس خود اعمال کنند. بدین ترتیب، تا حد زیادی از احتمال رسیدن آسیب به پردازنده پیشگیری شود.

اما، یک گزینه باقی ماند، و آن محدود سازی ولتاژ ورودی به پردازنده است که آن را در ادامه این مقاله آن را توضیح خواهیم داد.

آندرولت پردازنده‌های ضریب باز K نسل 13 و 14 با مادربرد چیپست Z

از نظر فنی، اعمال آندرولت بر روی پردازنده‌های ضریب باز در مادربردهای چیپست Z بسیار راحت است. کافیست تنظیم مادربرد بر روی حالت ASUS Advanced OC Profile باشد و برای اطمینان از حفظ سلامت پردازنده، حتما سه تنظیم CPU Core/Cache Current Limit Max، و Long/Short Duration Package Power Limit مطابق با تصویر بخش قبل، تنظیم شده باشد.

پس از آنکه تغییرات قبل را اعمال کردیم، به سراغ این بخش می‌رویم:

ما با سه گزینه سرو کار داریم. گزینه اول Actual VRM Core Voltage است که میزان ولتاژ ورودی پردازنده شماست. این گزینه را می‌توان بر روی چهار حالت زیر تنظیم کرد:

• Auto
  
• Manual
  
• Adaptive Mode
  
• Offset Mode
  

 حالت اول Auto است که مادربرد به تشخیص خودش به صورت اتوماتیک میزان ولتاژ ورودی V-Core پردازنده را تنظیم می‌کند که عموما همیشه در مادربردهای ایسوس، بیش از حد نیاز پردازنده است و باعث داغ شدن آن می‌شود.

حالت دوم تنظیم دستی Manual است که برای زمانی است که شما اورکلاک می‌کنید و با قفل کردن فرکانس هسته‌ها در یک سطح مشخص، لازم دارید یک ولتاژ ثابت به پردازنده وارد شود. با این گزینه هم کاری نداریم.

حالت سوم ولتاژ تطبیق پذیر Adaptive است. در این حالت به هنگام بوست پردازنده به سقف فرکانسی که شما تعیین کرده اید، میزان مشخصی از ولتاژ را به پردازنده اضافه یا کم می‌کنید. از آنجایی که قصد اورکلاک نداریم، این گزینه را نیز دست نمی‌زنیم.

حالت چهارم Offset به معنای اعمال ولتاژ تعادلی است. در این گزینه شما می‌توانید با تعیین کردن یک میزان مشخص از ولتاژ، آن را به دامنه ولتاژ V-Core پردازنده در فرکانس‌های مختلف، کم و یا، زیاد کنید. ما با این حالت سروکار داریم.

برای شروع، گزینه اول Actual VRM Core Voltage را بر روی حالت Offset Mode تنظیم می‌کنیم.

گزینه دوم نشانگر Offset را بر روی حالت منفی – می‌گذاریم تا مادربرد بداند قصد ما، کم کردن ولتاژ، از دامنه ولتاژی است که مادربرد به پردازنده می‌دهد.

و آیتم سوم CPU Core Voltage Offset میزان ولتاژی است که شما تصمیم دارید، از دامنه ولتاژ ورودی پردازنده کاسته شود. بدست آوردن رقم دقیق این گزینه، کار دشواری است چرا که برای هر پردازنده، حتی اگر مدل آن یکسان باشد، متفاوت است.

علاوه بر آن نوع کولری که برای خنک کردن پردازنده خود استفاده می‌کنید ارتباط مستقیم با مقدار ولتاژی که می‌خواهید کاهش دهید، دارد.

اگر کولر قدرتمندی بر روی سیستم خود داشته باشید، شانس آندرولت شما بالا می‌رود، چراکه یک پردازنده ی خنک، به ولتاژ کمتری برای رسیدن به فرکانس بوست نیاز دارد، در نتیجه شما ولتاژ بیشتری می‌توانید از پردازنده کم کنید.

در نظر داشته باشید اگرچه داشتن یک کولر قدرتمند یک شرط لازم است اما کافی نیست و کیفیت سیلیکون پردازنده شما (سیلیکون لاتاری)، در نتیجه نهایی میزان آندرولت اثر مستقیم دارد.

اگر توانایی خنک کنندگی کولر شما متناسب با توان حرارتی پردازنده نباشد، شانس آندرولت شما کمتر می‌شود. خیلی از کاربران به اشتباه تصور می‌کنند اگر کولر متوسط و یا ضعیف بردارند می‌توانند با آندرولت، دمای پردازنده را کاهش دهند، درصورتی که چنین نیست.

هرچه کولر به نسبت ضعیفتر باشد، پردازنده برای رسیدن به فرکانس بوست و پایداری در آن، به ولتاژ بیشتری نیاز دارد، در نتیجه مادربرد ولتاژ بیشتری را تزریق می‌کند، که در نتیجه آن، حرارت بالاتر می‌رود، و کولر بیش از پیش ناتوان تر می‌گردد.

اگر توان خنک کنندگی کولر شما ضعیفتر از توان حرارتی پردازنده باشد، هیچ شانسی برای آندرولت ندارید، در چنین شرایطی تنها راهکار، کاهش سقف واتیج دو تنظیم PL1 و PL2 تا حدی است که کولر بتواند آن را خنک کند. برای مثال اگر پردازنده شما Core i5 14600K باشد، که توان حرارتی آن حدود 181 وات است، و کولر شما نهایت توان خنک کنندگی 150 وات داشته باشد. می‌بایستی برای مدیریت دمای پردازنده، به الاجبار PL1/PL2 را بر روی عددی کمتر از توان خنک کنندگی کولر، مثلا بر روی 120 وات تنظیم کنید تا پردازنده کباب نشود.

با این توضیح بریم سراغ مراحل انجام کار.

میزان کاهش ولتاژ را با 0.01 شروع می‌کنیم و به ترتیب به 0.02، 0.03، 0.04، و بالاتر ادامه می‌دهیم. با هر پله افزایش عدد، در ویندوز پایداری سیستم خود را با نرم افزار Cinebench R24 می‌سنجیم. همچنین می توانید به جای R24، از ترکیب دو بنچمارک Cinebench R23 و Corona 10 نیز بهره بگیرید.

حتی اگر پروسه پایداری سیستم را با دو نرم افزار R23 و Corona جلو بردین، حتما در آخر کار، اجرای 10 دقیقه بنچمارک Cinenbench R24 می‌تواند تست مناسبی برای اطمینان از پایداری سیستم باشد.

برای سنجش دما، از نرم افزار HWINFO64 استفاده کنید. همینطور که میزان کاهش ولتاژ را بیشتر می‌کنیم، به مرحله‌ای خواهیم رسید که دیگر سیستم توان پاس کردن بنچمارک R24 را نخواهد داشت و بنچمارک هنگ می‌کند و یا به پایان نمیرسد و یا حتی ممکن است سیستم دچار BSOD شود.

در این مرحله ما یک یا دو پله از آندرولت کم می‌کنیم. مثلا اگر در مقدار 0.08 به ناپایداری رسیدیم، عدد 0.06 را انتخاب می‌کنیم.

بررسی و نتیجه گیری:

برای نتیجه گیری اینکه چه حالتی برای سیستم ما بهتر است، به تست تمام پروفایل‌ها و حالت‌ها می پردازیم. ما برای تست از پردازنده 14700KF استفاده کردیم. ابتدا به سراغ پروفایل پیش فرض و استاندارد اینتل می رویم که جدیدا در بایوس مادربرد قرار گرفته است.

در این حالت، پردازنده دمای مناسبی دارد، تمام سیستم های محافظتی پردازنده روشن است و تنظیمات اینتل اعمال می شود. از نظر کارایی نسبت به زمانی که این پروفایل استفاده نشود متاسفانه حدود 7 الی 8 درصد کاهش پرفورمنس داریم. در عوض پردازنده در پایداری کامل است و به کولر فشار زیادی نمی آید.

استفاده از این پروفایل برای Core i9 های ضریب باز، که مشکل کولر هم دارند، بشدت پیشنهاد می شود. همچنین کاربرانی که Core i9 آنها ناپایدار است و BSOD می گیرند.

در حالت تنظیم Asus Advanced OC Profile، همه چیز بیش از اندازه نامحدود است، که در نتیجه این ولنگاری، اگرچه حداکثر کارایی بدست آمده است، اما به قیمت تحمل حرارت بالای 90 درجه و همچنین همراه با ریسک آسیب به پردازنده در استفاده طولانی مدت است. استفاده از سیستم بدین شکل اصلا توصیه نمی‌گردد.

در تست های فوق، همچنان در تنظیم Asus Advanced OC Profile به سر می بریم، اما با اعمال تغییرات پیشنهادی اینتل مبنی بر محدود سازی PL1/PL2 و همچنین آمپراژ ورودی سیستم، ریسک خرابی پردازنده را کاهش دادیم، و به نسبت دمای بهتری نیز بدست آوردیم.

 حال در تست پایانی، علاوه بر تنظیمات قبلی، آندرولت را نیز اعمال کردیم تا دما بیش از پیش بهتر شود و همچنین نتیجه تست‌ها نیز کمی بهبود یابد.

کلیه نتایج هر 4 حالت را در جدول فوق ثبت کردیم. پردازنده 14700KF را در چهار حالت آزمودیم. ابتدا تنظیم Intel Default Settings را بررسی کردیم. همانطور که مشخص است، کمترین امتیازات ثبت شده مربوط به این پروفایل است. استفاده از پروفایل اینتل را صرفا به دوستانی که Core i9 دارند پیشنهاد می‌کنیم.

در ستون دوم، تنظیم ASUS Advanced OC Profile را بر روی سیستم اعمال کردیم. همانطور که مشاهده کردید، بالاترین امتیاز پردازنده در این تنظیم ثبت شده است، اما، دمای پردازنده برای استفاده 24/7 بسیار بالاست. همچنین سقف واتیج مصرفی 307 وات فراتر از میزانی است که اینتل برای این پردازنده در حالت پیش فرض مقرر کرده است. استفاده از این پروفایل را به هیچ کس توصیه نمی کنیم.

در ستون سوم، تنظیم Asus Advanced OC Profile فعال است، اما همانطور که در مقاله دوم توضیح دادیم، سعی کردیم به جهت افزایش دوام، تضمین سلامت پردازنده و همچنین مدیریت حرارت آن، با تغییر 3 مولفه مهم و حیاتی، کمی ‌کاهش امتیاز را به جان بخریم.

در ستون چهارم، علاوه بر تغییراتی که در ستون سوم ایجاد کرده بودیم، نسبت به آندرولت پردازنده اقدام کردیم و موفق شدیم پردازنده 14700KF را با آفست منفی 0.07 ولت، هسته‌های پردازنده سیستم را در دمای عالی 77 درجه به پایداری برسانیم. همچنین امتیاز بدست آمده در حالت آندرولت، از امتیاز ستون سوم نیز بهتر شد.

توجه داشته باشید، بسته به قدرت کولر و کیفیت سیلیکون پردازنده شما، میزان کاهش ولتاژ برای پردازنده شما می تواند از این مقدار بیشتر و یا کمتر باشد.

امیدوارم این مقاله، کاربردی و کمک کننده بوده باشد. موفق باشید.

[omidrock]

سؤال و جواب کوتاه در مورد خرابی پردازنده‌ نسل 13 و 14 اینتل

مطلب زیر در رابطه با خرابی‌های گزارش شده از پردازنده‌های سری K نسل 13 و 14 اینتل است که اخیرا مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. تلاش کردیم در این مقاله به سوالات مشترک بسیاری از کاربران پاسخ بدیم که ظرف روزهای گذشته به ما مراجعه کردند.

آیا همه‌ی پردازنده‌های نسل 13 و 14 خراب می‌شوند؟

پاسخ: خیر، طبق گزارشها، خرابی اکثرا شامل پردازنده‌های Core i9 می شود و در بعضی تخمین‌ها دسته کم شامل “نیمی” از پردازنده‌های ضریب باز سری K می‌شود که شامل این مدلها است:

Core i5 13600K(F) 14600K(F)
Core i7 13700K(F) 14700K(F)
Core i9 13900K(F/S) 14900K(F/S)

مابقی پردازنده‌های نسل 13 و 14 شامل تمام مدلهای i3/i5/i7/i9 ضریب بسته سالم هستند و تاکنون از خرابی مصون مانده‌اند. خوشبختانه هنوز بسیاری از پردازنده‌های سری K نسل 13 و 14 بدون مشکل کار می‌کنند و البته مشخص نیست آیا پردازنده‌های سری K که امروز سالم کار می کنند، آیا در آینده خراب می‌شوند یا خیر.

آیا پردازنده‌های نسل 13 و 14 لپتاپ هم خراب می‌شوند؟

پاسخ: هنوز مشخص نیست. خرابی در لپتاپ‌ها امری به نسبت شایع تر است تا دسکتاپ، اگرچه گزارشهایی اخیرا ظهور کرده اما هنوز نمی‌توان به طور قطع نگران پردازنده‌های سری لپتاپی نسل 13 و 14 بود.

وقتی صحبت از خرابی پردازنده نسل 13 و 14 می‌شود دقیقا از چه نوع خرابی حرف میزنیم؟ و علائم آن چیست؟

پاسخ: خرابی پردازنده‌های سری K نسل 13 و 14 عموما پس از چند ماه، مثلا 6 ماه یا بیشتر پس از شروع به استفاده خود را به صورت پیام خطای درایور انویدیا، کرش کردن درایور کارت گرافیک، پیام خطای ناکافی بودن رم کارت گرافیک، کرش کردن رندم در بازی، به‌خصوص بازی هایی که از موتور آنریل اینجین استفاده می کنند، کرش کردن بازی های پردازنده محور، مانند Fortnite یا CS2، بروز خطا یا صفحه آبی مرگ در برنامه‌های رندر ویدیویی، برنامه‌هایی که حجم زیادی از ظرفیت رم را پر می‌کنند، و پرش موس حین انجام چند کار سنگین خود را نشان می‌دهد.

توجه داشته باشید از مشکلاتی صحبت میکنیم که در چند ماه اول استفاده از سیستم وجود نداشته و پس از چند ماه ظاهر می شوند، درحالی که تمام تنظیمات مانند سابق است.

پردازنده های سری K نسل 13 و 14 چرا خراب می‌شوند؟

پاسخ: هنوز به طور دقیق مشخص نیست. حدس‌هایی زده می‌شود که از تنظیمات بایوس، آپدیت نبودن بایوس، استفاده از میکروکد باگدار قدیمی، طراحی فنی غلط هاب I/O پردازنده، تغذیه با ولتاژ بالای V-Core در مدت طولانی، احتمال خرابی RING پردازنده به دلیل ماندن در معرض ولتاژ بالای هسته های P برای مدت طولانی، فشار زیاد ILM بر روی IHS که به مرور باعث دفرمه شدن فیزیک پردازنده می شود، و موارد دیگر.

تا زمانی که اینتل تایید نکند، دلیل قطعی علت خرابی را نمی توان برشمرد.

چطوری تست کنم پردازنده من خراب شده است؟

پاسخ: پرسیدن این سؤال یعنی به احتمال زیاد پردازنده شما سالم است.

انجام بازی‌های مبتنی بر Unreal Engine و انجام بازی‌های CPU-Based، مثل فورتنایت و کانتر استرایک 2 اگر بدون مشکل انجام شود به احتمال زیاد نشان از سلامتی پردازنده است.

و تست پایداری Y Cruncher از نرم‌افزار Benchmate می تواند محک خوبی برای تست سلامتی پردازنده شما باشد.

من چه کاری می توانم بکنم تا پردازنده ام خراب نشود؟

پاسخ: آپدیت بایوس مادربرد، استفاده از پروفایل اینتل و یا اعمال تنظیمات این مقاله، بررسی اینکه چه مقدار ولتاژ V-Core از طرف مادربرد به پردازنده تزریق می شود. برای این منظور چک کنید:

برای پردازنده‌های i5 میزان ولتاژ V-Core باید در بازه 1.2 تا 1.3 ولت باشد. اگر بیش از این میزان بود سعی کنید آندرولت کنید.

برای پردازنده‌های i7 ولتاژ V-Core باید در بازه 1.3 تا 1.4 ولت باشد. اگر بیش از این میزان بود سعی کنید آندر ولت کنید.

برای پردازنده‌های i9 متأسفانه ولتاژ V-Core به بیش از 1.4 ولت میرسد که نمیتوان برای کم کردن آن کارخاصی انجام داد مگر با کاهش فرکانس و توان پردازنده.

استفاده از کولینگ مناسب. دمای مناسب همیشه به دوام پردازنده کمک می‌کند.

تمام این کارها می تواند به القوه احتمال خرابی را از بین ببرد و یا حداقل بروز خرابی را تا جای ممکن به تعویق اندازد.

اگر پردازنده من آسیب دیده باشد چه باید بکنم؟

پاسخ: بسته به میزان آسیبی که دیده است، شاید کارهایی مانند آپدیت بایوس، استفاده از پروفایل اینتل، تنظیمات دستی مانند کاهش فرکانس، غیر فعال کردن هسته های E، و کاهش ولتاژ ورودی کمک کند. در صورت اینکه هیچ کدام نتوانست پایداری پردازنده را برگرداند، تعویض پردازنده تنها راه حل است.

[omidrock]

منبع پست ها : سایت مجله سخت افزار می باشد

[sorena]

بررسی میکروکد 129 اینتل و راهکار نهایی برای تمام پردازنده‌های نسل 13 و 14

شرکت اینتل مطابق با قولی که داده بود، میکروکد 0x129 را در نیمه آگوست عرضه کرد و سازندگان مادربرد را مجبور کرد هر چه سریعتر بایوس مجهز به این میکروکد را برای کاربران عرضه کنند. فشار زیاد اینتل سبب شد، تقریبا تمام سازندگان مادربرد با عجله و بدون انجام بهینه سازی‌های متداول و زمان بر، فقط بایوس جدید مجهز به میکروکد 129 را منتشر کنند و متاسفانه این تعجیل باعث بروز برخی مشکلات برای کاربران شده است.

در شرایط نرمال، شرکت سازنده مادربرد برای هر مدل از مادربردهای خود، بایوس مخصوص به آن را بهینه سازی می‌کند تا بالاترین کارایی را به همراه بالانس مناسب منابع و با حداکثر کارایی به کاربر ارائه کند. وقتی شرکت اینتل میکروکد جدید منتشر می‌کند، شرکت مادربرد ساز مجدد می‌بایستی کلیه مراحل بهینه سازی و بالانس منابع را از ابتدا برای هر مدل مادربرد انجام دهد، و چنین کاری بسیار زمان بر، و بسیار پر هزینه است.

عموما در شرایط عادی حداقل 2 تا 3 ماه زمان لازم است تا سازنده مادربرد بهینه سازی‌های لازم را برای ساخت یک بایوس جدید انجام دهد، و متاسفانه به دلیل فشار زیاد اینتل هیچ کدام از سازندگان مادربرد چنین فرصتی را نداشتند. از این رو می‌توان با قاطعیت گفت، در حال حاضر آخرین نسخه از بایوس مادربرد‌های سری 600 و 700، پر مشکل ترین بایوسی است که می‌توان برای این مادربردها نصب کرد. اما چون اینتل خواسته است چنین اتفاقی بیفتد، سازندگان مادربرد در این مرحله چاره‌ای نداشتند.

انتظار می‌رود سازندگان مادربرد، حداقل 3 تا 4 نسخه جدید بایوس دیگر را که حاوی بهینه سازی‌های متعدد خواهد بود ظرف یک سال آینده برای مادربردهای خود منتشر خواهند کرد تا مشکلات این اولین بایوس مجهز به میکروکد 129 مرتفع گردد.

توصیه ما همواره به روز رسانی بایوس مادربرد است، اما اگر پس از به روز رسانی مادربرد خود، به آخرین نسخه از بایوس مجهز به میکروکد 129، به مشکلات عجیب غریبی مانند موارد زیر برخورد داشتید:

• عدم ورود به ویندوز
  
• هنگ کردن سیستم
  
• از کار افتادن بخش‌هایی از مادربرد
  
• فریز شدن سیستم هنگام بوت و یا داخل ویندوز
  

نگران نباشید، بایوس خود را یک پله به عقب برگردانید و منتظر بایوس جدید بعدی بمانید تا به نسخه جدید بعدی ارتقا دهید.

ما در مورد علت مشکلات پردازنده‌های نسل 13 و 14، در مقاله تحلیل چگونگی آسیب رسیدن به پردازنده‌های نسل 13 و 14 اینتل به صورت مفصل توضیح دادیم. در این مقاله، ضمن نشان دادن اینکه شرکت اینتل، با میکروکد جدید، مشکل Degrade کردن پردازنده‌ها را تا حدودی برطرف کرده است.

از نظر نگارنده، این میکروکد فقط ابتدای راه درازی است که اینتل می‌بایستی طی کند. آپدیت‌های بعدی نیز در راه خواهند بود و انتظار داریم حداقل تا یک سال آینده شاهد انواع توئیک‌های مبتنی بر بایوس باشیم تا اینتل بتواند، تا اندازه ای که می‌تواند از راه دور دوام پردازنده‌های نسل 13 و 14 را افزایش دهد. 

در این میان، در میکروکد 0x129 متاسفانه معیار اینتل در رفع مشکل فقط پردازنده Core i9 بوده است و این موضوع باعث شده است، در پروفایل اینتل پردازنده‌های رده پایینتر i7 و i5 دسترسی به دامنه ولتاژی (VID) مشابه Core i9 دریافت کنند.

از این رو، تنظیماتی که پروفایل اینتل اعمال می‌کند، اگرچه برای Core i9 اوکی است، اما از نظر نگارنده بهینه نیست و دلیل آن هم، عدم آشنایی اینتل با ساختار مادربرد و تعجیل برای نجات Core i9ها است.

به همین خاطر امروز تنظیماتی را پیشنهاد خواهیم کرد تا کاربر بنا به تشخیص خود، و البته مسئولیت خود، این تنظیمات را بر روی سیستم خود اعمال کند.

توجه داشته باشید این تنظیمات جایگزین آپدیت بایوس نیست و همیشه باید بایوس مادربرد خود را به روز نگهدارید، و این موضوع را بدانید که پس از به روز رسانی بایوس، مادربرد به صورت پیش فرض بر روی پروفایل اینتل روشن می‌شود.

ما برای بررسی اینکه چه تنظیماتی می‌تواند مناسب پردازنده‌های نسل 13 و 14 باشد، در حالتهای مختلف از سیستم، تست گرفتیم . ابتدا در حالت پروفایل اینتل، سپس در حالت پروفایل سازنده مادربرد به صورت نامحدود، و در حالت سوم، بر روی حالت پروفایل مادربرد به همراه محدودیت‌های دستی.

یک به یک این حالت‌ها را بررسی می‌کنیم و سپس به نتایج و نتیجه گیری می‌پردازیم.

حالت اول: پروفایل Intel Default Settings

این پروفایل پیش فرض اینتل است که در این مقاله مفصل درباره آن صحبت کردیم. این پروفایل پیشنهادی اینتل است که پس از به روز رسانی بایوس، سیستم به صورت پیش فرض بر روی آن بالا می‌آید.

برای دوستانی که Core i9 دارند، شامل پردازنده‌های زیر:

Core i9 13/14900KS
Core i9 13/14900K (F)
Core i9 i3/14900 (F)

پروفایل Intel Default Settings در دو حالت Performance و Extreme نمایان می‌شود.

اگر از واترکولرهای Open Loop و Custom استفاده می‌کنید، می‌توانید گزینه Extreme را انتخاب کنید، در غیر این صورت، اگر واتر کولر AIO دارید، با انتخاب گزینه Performance می‌توانید شرایط دمایی مناسب تری را برای پردازنده خود مهیا کنید.

برای کاربرانی که هر پردازنده دیگری غیر از Core i9 داشته باشند، پروفایل اینتل فقط در حالت Performance ظاهر می‌شود و امکان انتخاب پروفایل Extreme وجود ندارد.

بنابراین برای کلیه دوستانی که Core i9 دارند، می‌توانیم استفاده از پروفایل Intel Default Settings را پیشنهاد کنیم.

از نظر نگارنده، پروفایل دیفالت اینتل، به دلیل ولتاژ کاری بسیار بالا، برای دیگر پردازنده‌های Core i7 و Core i5 و Core i3 پیشنهاد نمی‌شود.

حالت دوم: پروفایل سازنده مادربرد بدون دستکاری (نامحدود)

اگر بخواهید از سیستم بدون هیچ تنظیمات خاص به صورت نا محدود استفاده کنید، می‌بایستی با Disable کردن پروفایل اینتل، تنظیم مادربرد را بر روی پرفایل سازنده آن قرار دهید. برای مثال تنظیم پروفایل سازنده مادربرد ایسوس Asus Advanced OC Profile است و برای گیگابایت این پروفایل تحت عنوان Gigabyte PerfDrive در بایوس است.

ما به هیچ وجه توصیه نمی‌کنیم از سیستم بر روی این پروفایل، بدون اعمال تنظیمات و بدون محدودیت استفاده کنید. حتما توجه داشته باشید، اگر از پروفایل سازنده مادربرد بهره می‌گیرید، باید آن را محدود کنید، در غیر این صورت قطعا پردازنده شما پس از مدتی Degrade کرده و آسیب ببیند.

حالت سوم: پروفایل سازنده مادربرد + محدود سازی PL1/2 و ICCMax + Voltage Limit

استفاده از پروفایل سازنده مادربرد به جهاتی بهتر از پروفایل اینتل است. دلیل آن هم آزاد بودن دست کاربر برای اعمال تنظیمات و تغییرات است.

برای رفع مشکل درخواست ولتاژ اضافی پردازنده، ما ضمن اعمال یکسری محدودیت‌ها در بخش تغذیه پردازنده مانند محدود سازی میزان واتیج مصرفی PL1/2 و کاهش سطح آمپراژ ICCMax، علاوه بر آن سقف ولتاژ را در VRM مادربرد اعمال می‌کنیم.

گزینه IA VR Voltage Limit مخفف Intel Architecture Voltage Regulator Configuration است که در سطح معماری برای حداکثر ولتاژ درخواستی پردازنده سقف تعیین می‌کند.

برای اعمال تنظیمات پیشنهادی، ابتدا باید وارد بایوس در حالت Advanced Mode شد و گزینه Performance Preferences را بر روی ASUS Advanced OC Profile تنظیم کنیم. سپس F10 را میزنیم تا سیستم یک بار ریستارت شود و مجدد با زدن دکمه Delete وارد بایوس می‌شویم.

در مادربردهای ایسوس در سربرگ Ai Tweaker، گزینه Internal CPU Power Management را پیدا می‌کنیم و وارد آن می‌شویم. حالا بر اساس نوع پردازنده‌ای که داریم، تنظیمات زیر را برای گزینه‌های مشخص شده اعمال می‌کنیم.

پردازنده‌های ضریب باز:

برای پردازنده‌های ضریب باز سری KS Core i9 مدلهای 14900KS – 13900KS
400
CPU Core/Cache Current Limit Max
320
Long Duration Package Power Limit
320
Short Duration Package Power Limit
1500
IA VR Voltage Limit

توجه داشته باشید که برای خنک سازی پردازنده‌های سری KS حتما از واترکولرهای Custom که توان خنک کنندگی 400W دارند استفاده کنید. اگر توان مالی تهیه واترکولر Custom ندارید، از خریدن پردازنده KS صرفه نظر کنید.

برای پردازنده‌های ضریب باز سری K Core i9 مدلهای 14900K (F) – 13900K (F)
400
CPU Core/Cache Current Limit Max
253
Long Duration Package Power Limit
253
Short Duration Package Power Limit
1450
IA VR Voltage Limit

توجه داشته باشید برای خنک سازی پردازنده‌های Core i9 سری K نسل 13 و 14 حتما از واترکولرهای قدرتمند 360 و 420 میلیمتری با توان خنک کنندگی 300W به بالا استفاده کنید.

اگر از سیستم برای امور رندرینگ بهره می‌گیرید، می‌توانید برای کاهش حرارت CPU Core/Cache Current Limit Max را بر روی 307 تنظیم کنید.

برای پردازنده‌های ضریب باز سری K Core i7 مدلهای 14700K (F) – 13700K (F)
307
CPU Core/Cache Current Limit Max
253
Long Duration Package Power Limit
253
Short Duration Package Power Limit
1400
IA VR Voltage Limit

برای پردازنده‌ها Core i7 ضریب باز، اگر کولر قدرتمندی دارید که می‌تواند تا 300W توان خنک کنندگی داشته باشد، می‌توانید برای پردازنده‌های فوق گزینه CPU Core/Cache Current Limit Max را بر روی عدد 400 تنظیم کنید.

در صورتی که کولر شما ضعیف است، میزان واتیج Long/Short را بنا به تشخیص خود کاهش دهید و کمتر از میزان پیشنهادی قرار دهید تا دمای کاری پردازنده به زیر 85 درجه برسد.

برای پردازنده‌های ضریب باز سری K Core i5 مدلهای 14600K (F) – 13600K (F)
307
CPU Core/Cache Current Limit Max
181
Long Duration Package Power Limit
181
Short Duration Package Power Limit
1300
IA VR Voltage Limit

برای اورکلاک پردازنده‌های Core i5 سری K، در صورتی که از واترکولر با توان 300W استفاده می‌کنید، می‌توانید گزینه Short/Long Duration Package Power Limit را بر روی 220 وات تنظیم کنید.

در ادامه به سراغ تنظیمات برای پردازنده‌های ضریب بسته می‌رویم. اگرچه پردازنده‌های ضریب بسته از آسیب در امان هستند و نیازی به تنظیمات خاص ندارند، اما به دلیل درخواست‌های زیاد شما عزیزان، ما برای تمام لاین آپ پردازنده‌های نسل 13 و 14 تنظیمات مربوط به هر پردازنده را ارائه می‌کنیم.

پردازنده‌های ضریب بسته:

برای پردازنده‌های ضریب بسته Core  i9 – i7 نسل مدلهای 13/14700 (F) – 13/14900 (F)
307
CPU Core/Cache Current Limit Max
219
Long Duration Package Power Limit
219
Short Duration Package Power Limit
1400
IA VR Voltage Limit

برای پردازنده‌های ضریب بسته i5 مدلهای 14600 (F) – 14500 (F) – 13600 (F) – 13500 (F)
307
CPU Core/Cache Current Limit Max
154
Long Duration Package Power Limit
154
Short Duration Package Power Limit
1300
IA VR Voltage Limit

برای پردازنده‌های ضریب بسته Core i5 مدلهای 14400 (F) –13400 (F)
207
CPU Core/Cache Current Limit Max
148
Long Duration Package Power Limit
148
Short Duration Package Power Limit
1300
IA VR Voltage Limit

برای پردازنده‌های ضریب بسته Core i3 مدلهای 14100 (F) – 13100 (F)
207
CPU Core/Cache Current Limit Max
110
Long Duration Package Power Limit
110
Short Duration Package Power Limit
Auto
IA VR Voltage Limit

توجه مهم: برای کلیه پردازنده‌های ضریب بسته i9 و i7 و i5 و i3 نسل 13 و 14، باید توجه داشته باشید که بر اساس نظر اینتل گزینه Long Duration Package Power Limit می‌بایستی بر روی 65 وات تنظیم شود.

عملکرد آن بدین صورت است که ابتدا پردازنده برای مدت چند ثانیه (عدد ثانیه در گزینه Package Power Time Window تعیین شده است) بر روی میزان واتیج مشخص شده در گزینه Short Duration Package Power Limit باقی می‌ماند سپس به میزان واتیج Long Duration Package Power Limit عقبگرد می‌کند.

با ست کردن مقدار Long/Short عین یکدیگر شما تایمر را از کار می‌اندازید و پردازنده 24/7 بر روی واتیج شما باقی می‌ماند (حداکثر توانایی و پرفورمنس). اگر دوست داشتید به همین شکل استفاده کنید.

اگر با سیستم کار سنگین انجام نمی‌دهید، می‌توانید به مانند نظر اینتل، گزینه Long Duration Package Power Limit را بر روی 65 وات تنظیم کنید در عوض به صلاح دید خودتان مدت زمان Package Power Time Window را افزایش دهید مثلا بر روی 52 ثانیه یا 96 ثانیه قرار دهید تا پردازنده مدت زمان بیشتری در واتیج بالاتر تعیین شده گزینه Short باقی بماند.

تصمیم این موضوع با خود شماست. فقط اگر Long/Short را مشابه یکدیگر تنظیم کردید، بدانید که باید کولینگ مناسب بر روی پردازنده داشته باشید و حداکثر دمای پردازنده شما نباید از 85 درجه بیشتر شود.

همچنین مجدد تکرار میکنم، در هر حالتی، در هر مدل از پردازنده‌ای که استفاده می‌کنید، اگر دمای پردازنده بالاست و کولر قدرتمندی ندارید، می‌توانید میزان واتیج Long/Short را بنا به تشخیص خود کاهش دهید و کمتر از میزان پیشنهادی قرار دهید تا دمای کاری پردازنده به زیر 85 درجه برسد.

خب، حالا به سراغ تست‌ها و بررسی عملکرد میکروکد جدید اینتل می‌رویم.

بررسی عملکرد میکروکد 0x129 اینتل و مقایسه حالت‌های مختلف بایوس

ما در انتهای مقاله قبلی توضیح دادیم که، به دلیل الگوریتم افزایش فرکانس، مبتنی بر ظرفیت حرارتی، شرکت اینتل پردازنده را به گونه‌‍ای طراحی کرده است، تا در صورتی که حرارت مناسبی داشته باشد، بتواند به درجات بالاتری از فرکانس دست یابد و در آن حالت باقی بماند.

در سناریوهای پردازشی مانند گیمینگ و مصارف سروری، که فقط یک و یا دو رشته پردازشی درگیر پردازش می‌شوند، به دلیل شرایط حرارتی مطلوب، یک یا دو هسته که بوست می‌کنند، ولتاژی بیش از حد تحمل RING، از مادربرد درخواست می‌کنند که این موضوع باعث تنزل کیفیت سیلیکن RING شده و پردازنده Degrade می‌کند.

شرکت اینتل در اصلاحیه میکروکد 0x129 دست به دو تغییر عمده زده است. ابتدا سقف ولتاژ درخواستی مجاز پردازنده را از 1.72 ولت به 1.55 کاهش داده است. دوم اینکه به هنگام پردازش‌های یک یا دو رشته پردازشی که فقط یک یا دو هسته را فعال می‌کند، سطح ولتاژ درخواستی پردازنده را به عددی کمتر تنزل داده و مدیریت کرده است.

بدین ترتیب اگر سناریو پردازشی فقط یک یا دو هسته را درگیر کند، دیگر ولتاژ زیادی به RING وارد نخواهد شد.

تمام این موارد تغییرات خوبی است که اینتل در میکروکد 129 ایجاد کرده است، اما، هنوز کم است. کاهش سطح ولتاژ درخواستی از 1.72 به 1.55 ولت اگرچه حرکتی مثبت است اما از نظر نگارنده کافی نیست. بر اساس گزارش‌های عینی، پردازنده‌های نسل 13 و 14، وقتی ولتاژی بیش از 1.4 ولت به آنها تزریق می‌شود، پروسه تنزل کیفیت سیلیکن آنها تسریع می‌شود.

اما اینتل نمی‌تواند سطح ولتاژ را از 1.55 کمتر کند، و این مشکل بزرگی است. پردازنده‌های Core i9 اینتل برای عملکرد عادی خود به ولتاژی حدود 1.5 ولت نیاز دارند و اگرچه این سطح از ولتاژ برای RING باعث دردسر است اما تنها راه رسیدن پردازنده به بوست 6 گیگاهرتزی است.

اینتل یا باید فرکانس رسمی‌ پردازنده را کاهش دهد تا بتواند ولتاژ کاری V-Core را به زیر 1.5 ولت برساند. یا اینکه کاربر شانس بیاورد یک پردازنده با سیلیکن خوش کیفیت نصیبش شود تا بتواند ولتاژ 1.5 را در درازمدت تحمل کند.  

IA VR Voltage Limit
تمام پردازنده‌های Core i9 سری KS
1500 میلی ولت
تمام پردازنده‌های Core i9
1450 میلی ولت
تمام پردازنده‌های Core i7
1400 میلی ولت
تمام پردازنده‌های Core i5
1300 میلی ولت

به همین خاطر ما این تنظیمات را ارائه کردیم. ما برای Core i9 سری KS که فرکانس کاری بیش از 6 گیگاهرتز دارند، به ناچار سقف ولتاژ 1.5 ولت را در بخش IA VR Voltage Limit استفاده کردیم. با اینکه این میزان ولتاژ از نظر ما زیاد است، اما اصولا پردازنده‌های KS از کیفیت سیلیکن بسیار مطلوبی برخوردارند که ما انتظار داریم، بتوانند 1.5 ولت را تحمل کنند.

برای پردازنده‌های Core i9 ما سقف ولتاژ را 1.45در نظر گرفتیم. و برای i7 سطح 1.4 و برای i5 سطح 1.3 ولت. بدین ترتیب شانس تنزل کیفیت سیلیکن را کم کردیم.

نتیجه گیری:

برای تست در هر سه حالت معرفی شده ما از پردازنده 14700KF استفاده کردیم.

در حالت نامحدود و پروفایل Asus، که همان حالتی است که روز اول معرفی پردازنده با آن به بازار عرضه شد، در تست چند هسته‌ای Cinebench R23، حداکثر امتیاز 36000 بدست می‌آید. استفاده از پردازنده بر روی این حالت بدون محدودیت به هیچ وجه توصیه نمی‌شود.

در حالت تنظیمات محدود کننده که در این مقاله شرح دادیم، توانایی پردازش چند هسته‌ای، این پردازنده فقط با 3% کاهش پرفورمنس مواجه شد.

و در پروفایل اینتل، پرفورمنس این پردازنده با 7% کاهش پرفورمنس در تست پردازش چند هسته‌ای مواجه بود. واقعیت موضوع از بین رفتن 7 درصد از توانایی پردازنده چیزی نیست که بتوان راحت با آن کنار آمد.

خوشبختانه توانایی تک هسته در هر سه پروفایل در رنج تقریبا ثابتی بود.

در بحث واتیج مصرفی، در پروفایل ایسوس بدون محدودیت پردازنده ما تا 312 وات مصرف آن بالا رفت و این در حالیست که این میزان از واتیج مصرفی کاملا بیهوده بوده و توانایی پرفورمنس پردازنده اصلا به اندازه مصرف آن افزایش نمی‌یابد.

به همین خاطر به هیچ وجه استفاده از پروفایل ایسوس و سازندگان مادربرد را بدون اعمال محدودیت توصیه نمی‌کنیم.

در پروفایل اینتل مصرف پردازنده 253 وات مطابق با دستورالعمل اینتل بود.

و در پروفایل تنظیمات ما با محدودیت‌هایی که اعمال کردیم حداکثر مصرف Package پردازنده به 237 وات رسید.

با توجه به پرفورمنسی که در نمودار قبلی دیدیم، بهترین گزینه همین پروفایل معرفی شده توسط ماست.

دمای پردازنده مبحث مهم دیگری است که مطابق با تست‌هایی که گرفتیم، بهترین دما در پروفایل محدود شده‌ای که تنظیم کرده‌ایم دریافت شد.

82 درجه دمای پردازنده در برابر 90 درجه دما در پروفایل اینتل و دمای وحشتناک 100 درجه که در پروفایل ایسوس بدون محدودیت داشتیم.

این را بدانید این دما در رندر وحشتناک بالا می‌رود. مثلا اگر پردازنده را برای رندر استفاده کنید، شک نکنید دمای پردازنده بر روی پروفایل اینتل هم تا 100 درجه خواهد رفت.

و جدول آخر که جدول اصلی نتیجه گیری ما است. همانطور که توقع داشتیم، در پروفایل اینتل، میکروکد جدید در پردازش تک هسته‌ای، سطح ولتاژ را پایین آورده است (ستون بنفش). اما به طور کلی همچنان سطح کلی ولتاژ در پروفایل اینتل برای پردازنده i7 بالاست. اگر پردازنده i9 بود خیلی نگرانی نداشتیم. اما برای i7 این میزان خیلی زیاد است. به گونه‌ای که می‌توان مشاهده کرد سطح ولتاژ حتی در پروفایل نا مطلوبِ نا محدودِ ایسوس، از سطح ولتاژ پروفایل اینتل کمتر است!

پس شرکت اینتل همچنان باید در آینده با ارائه آپدیت‌های جدیدتر، فکری به حال این وضع اسفناک ولتاژها بکند.

اما بهترین شرایط ولتاژی را پروفایل تنظیمات ما داشت. سطح ولتاژ بسیار پایین و در حد مطلوب برای پردازنده 14700KF بود.

تنظیمات پیشنهادی ما – اگرچه حداقل از نظر خودمان از پروفایل اینتل بهتر است – اما بدون نقص نیست. گاهی دیده شده است در مادربردهای رده پایین، پس از تعیین سقف ولتاژ از طریق گزینه IA VR Voltage Limit گاهی کاربر با افت لحظه‌ای فریم در بازی مواجه می‌شود.

این مشکل فراگیر نیست اما در موارد معدودی گزارش شده است. شاید کاهش ولتاژ از طریق آندرولت (Offset زدن)، راهکار جایگزین برای استفاده نکردن از گزینه IA VR Voltage Limit باشد تا در سیستم‌هایی که کاربران آن از افت فریم لحظه‌ای شاکی بودند، وضعیت بهتری را تجربه کنند.

مشکل دیگر گزینه IA VR Voltage Limit آن است که این گزینه فقط در بایوس مادربردهای ایسوس و گیگابایت در دسترس قرار دارد و شرکت MSI در مادربردهای خود، این گزینه را از دید کاربر مخفی کرده است. بنابراین راهکار ما که شامل گزینه گزینه IA VR Voltage Limit بود، به درد کاربرانی که مادربردهای MSI دارند، نمیخورد، و بهتر است دوستانی که مادربرد MSI دارند، آندرولت را جایگزین کنند.

به زودی مقاله دیگری برای مادربردهای MSI خواهیم نوشت تا دوستانی که مادربرد MSI دارند نیز، بتوانند از مواهب این تنظیمات استفاده کنند. همچنین یک مقاله اختصاصی برای گیگابایت خواهیم داشت.

در پایان، ما پیشنهاد استفاده از سیستم در حالت سوم را می‌کنیم، اما اینکه شما از چه تنظیماتی استفاده کنید، تصمیمی‌است که خود شما باید بگیرید با مسئولیت خود. آینده مشخص خواهد کرد، کدام تنظیمات دوام پردازنده را بیشتر می‌کند و احتمال آسیب رسیدن به آن را کاهش می‌دهد.