صادرات به عراق؛ معرفی پرسودترین کالاها بر اساس داده‌های تجاری

[romina]

بر اساس داده‌های تجاری سال ۱۴۰۴، پرسودترین کالا برای صادرات به عراق را می‌توان در سه دسته اصلی خلاصه کرد: انرژی و محصولات فولادی (از نظر ارزش دلاری)، محصولات غذایی و کشاورزی (از نظر حاشیه سود و سهم بازار) و مصالح ساختمانی (از نظر حجم و گردش مالی).
? پیشتازان ارزش صادراتی (داده‌های ۸ ماهه ۱۴۰۴)
جدول زیر پنج کالای نخست صادراتی ایران به عراق را بر اساس ارزش دلاری نشان می‌دهد :
رتبهکالاارزش صادراتی (میلیون دلار)سهم از واردات عراق۱گاز طبیعی۳,۲۱۷۲۲.۷۴٪۲شمش آهن و فولاد۲۳۰۳.۳۷٪۳میله‌های آهنی یا فولادی (میلگرد)۲۱۹۲.۷۶٪۴کاشی و سرامیک۱۹۶۲.۴۸٪۵محصولات پلاستیکی (لوازم خانگی و نظافتی)۱۲۹۱.۶۳٪
همانطور که مشخص است، گاز طبیعی با اختلاف فاحش، بزرگ‌ترین کالای صادراتی ایران به عراق است و بیش از یک‌پنجم کل واردات این کشور را تشکیل می‌دهد . پس از آن، محصولات فولادی (شمش، میلگرد، تیرآهن و پروفیل) به دلیل رونق پروژه‌های ساختمانی در عراق، جایگاه ویژه‌ای دارند .
? کالاهای با بیشترین رشد (۱۴۰۳ به ۱۴۰۴)
برخی کالاها در ۸ ماهه ۱۴۰۴ رشد صادراتی چشمگیری نسبت به سال قبل داشته‌اند که نشان‌دهنده پتانسیل سودآوری بالای آن‌هاست :

• شمش آهن: ۱۴۶٪ افزایش (از ۹۳ به ۲۳۰ میلیون دلار)
  
• محصولات پلاستیکی (جعبه و قفسه): ۱۳۷٪ افزایش (از ۲۹ به ۷۰ میلیون دلار)
  
• سیب: ۹۶٪ افزایش (از ۲۵ به ۴۹ میلیون دلار)
  
• خوراک آماده کپور ماهیان: ۸۴٪ افزایش (از ۴۴ به ۸۰ میلیون دلار)
  

? پرسودترین کالاهای غیرفولادی (بر اساس سهم بازار)
اگر به دنبال کالایی با حاشیه سود بالا و رقابت‌پذیری آسان هستید، محصولات زیر به دلیل ذائقه مشترک و قیمت تمام‌شده پایین‌تر، سودآوری بالایی دارند:

• لبنیات: عراق اولین مقصد صادرات لبنیات ایران است و بیش از نیمی از صادرات این محصول به این کشور می‌رود. برندهای ایرانی در شهرهای نجف و کربلا تقریباً بازار را در اختیار دارند. ماست پرچرب و پنیر خامه‌ای بیشترین تقاضا را دارند .
  
• محصولات کشاورزی و جالیزی: هندوانه (۶۳ میلیون دلار)، گوجه‌فرنگی (۷۲ میلیون دلار) و سیب (۴۹ میلیون دلار) از اقلام پرسود کشاورزی هستند .
  
• لوازم خانگی: یخچال، فریزر، ماشین لباسشویی و کولر آبی ایرانی به دلیل قیمت رقابتی (ناشی از مواد اولیه داخلی) در بازار عراق محبوب هستند .
  
• فرش دستباف: فرش ایرانی حدود ۶۰٪ بازار فرش عراق را در اختیار دارد و فرش‌های دستباف کاشان و تبریز گاهی تا ۱۰,۰۰۰ دلار به فروش می‌رسند .
  

? نکته کلیدی برای انتخاب کالای پرسود
یک کارشناس بازار لوازم خانگی در این باره می‌گوید: «بازار عراق که تولیدات لوازم خانگی ندارد، می‌تواند میزبان بسیاری از برندهای معتبر دنیا باشد. بنابراین تولیدکنندگان برای داشتن سهمی در بازارهای صادراتی باید تلاش بیشتری به خرج دهند» .
به عبارت دیگر، صرفاً انتخاب کالای پرتقاضا کافی نیست؛ بلکه باید به قیمت تمام‌شده، هزینه لجستیک و کیفیت نیز توجه کرد. برای مثال، کاشی و سرامیک به دلیل هزینه حمل بالا (۱,۶۰۰−
۱,۶۰۰−۲,۲۰۰ برای هر کانتینر تا بغداد)، حاشیه سود کمتری نسبت به لبنیات یا محصولات پلاستیکی دارد .
جمع‌بندی
اگر هدف شما حداکثر سودآوری است، محصولات لبنی، کشاورزی و لوازم خانگی کوچک به دلیل حاشیه سود بالا و رقابت‌پذیری آسان، گزینه‌های بهتری هستند. اما اگر به دنبال حجم بالای گردش مالی هستید، محصولات فولادی و کاشی به دلیل تقاضای مستمر پروژه‌های ساختمانی، بازار تضمین‌شده‌ای دارند

[romina]

گمرک و ترخیص کالا عراق در سال‌های اخیر دستخوش تحولات اساسی شده است. دولت عراق با هدف افزایش شفافیت، کاهش تخلفات و افزایش درآمدهای مالیاتی، سیستم‌های سنتی مبتنی بر کاغذ را کنار گذاشته و به سمت دیجیتالی‌سازی کامل روی آورده است. برای صادرکنندگانی که قصد ورود به بازار عراق را دارند، آگاهی از این تغییرات نه یک مزیت، بلکه یک ضرورت محسوب می‌شود. در این مقاله، گمرک و ترخیص کالا عراق را به صورت جامع بررسی می‌کنیم و گام‌های اصلی این فرآیند را شرح می‌دهیم.

تحول دیجیتال در گمرک عراق

مهم‌ترین تغییر در گمرک و ترخیص کالا عراق، راه‌اندازی سیستم ASYCUDAWorld با پشتیبانی کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD) است. این سیستم که از اکتبر ۲۰۲۳ در عراق اجرایی شد، فرآیندهای دستی و کاغذی را حذف کرده و امکان تکمیل تمام مدارک لازم را به صورت آنلاین فراهم می‌آورد . نتایج این تغییر چشمگیر بوده است: در فرودگاه بین‌المللی بغداد، درآمد گمرکی بین ژانویه تا مه ۲۰۲۴ نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۲۱۵ درصد رشد کرد و معاملات وارداتی ۱۲۰ درصد افزایش یافت . در حال حاضر، این سیستم در ۹ گمرک بزرگ عراق که ۸۱ درصد تجارت بین‌المللی کشور را پوشش می‌دهند، فعال است .

علاوه بر ASYCUDA، از ۱ ژانویه ۲۰۲۶، عراق سیستم اظهارنامه پیش از موعد را برای تمام کالاها و محموله‌ها اجباری کرده است. بر اساس این قانون، تاجر یا واردکننده باید پیش از هرگونه انتقال وجه، محموله خود را در سامانه پیش‌اعلام ثبت کند. هنگام ورود کالا به مرز، گمرک اطلاعات پیش‌اعلام را با محموله فیزیکی تطبیق می‌دهد .

محاسبه حقوق ورودی و تعرفه‌ها

یکی از تفاوت‌های اساسی گمرک و ترخیص کالا عراق با گذشته، نحوه محاسبه حقوق ورودی است. پیش از این، نرخ ثابتی برای هر کانتینر (۲۰ یا ۴۰ فوتی) اعمال می‌شد، اما اکنون حقوق ورودی بر اساس نوع و ارزش واقعی هر قلم کالا محاسبه می‌شود . این تغییر به نفع صادرکنندگانی است که کالاهای با ارزش پایین‌تر اما حجم بالا دارند، اما برای کالاهای لوکس و با ارزش بالا، هزینه‌ها افزایش می‌یابد.

پرداخت حقوق ورودی نیز الکترونیکی شده است. هنگام ورود کالا به مراکز گمرکی، مالیات به صورت خودکار از طریق سیستم ASYCUDA کسر و به حساب مؤدی واریز می‌شود . این فرآیند، سرعت ترخیص را افزایش داده و امکان دستکاری دستی را از بین برده است.

گام‌های اصلی ترخیص کالا در عراق

فرآیند گمرک و ترخیص کالا عراق، اگرچه با دیجیتالی‌شدن ساده‌تر شده، اما همچنان نیازمند رعایت دقیق مراحل است. اولین گام، ثبت اظهارنامه پیش از موعد است. واردکننده یا نماینده او باید اطلاعات محموله را در سامانه ثبت کند و مدارکی مانند فاکتور تجاری، بارنامه، گواهی مبدأ و لیست بسته‌بندی را بارگذاری نماید .

گام دوم، تطبیق اطلاعات در مرز است. هنگام ورود کالا به گمرک، مأموران اطلاعات اظهارنامه را با محموله فیزیکی مقایسه می‌کنند. یکی از رایج‌ترین دلایل تأخیر در این مرحله، عدم تطابق اسناد است. برای نمونه، اگر شرح کالا در فاکتور با گواهی مبدأ یکسان نباشد یا مقدار اعلامی با محموله واقعی مغایرت داشته باشد، کالا متوقف شده و نیاز به اصلاح اسناد خواهد داشت .

گام سوم، بازرسی و تأیید انطباق است. برای بسیاری از کالاها، گواهی انطباق (COC) از نهادهای مورد تأیید سازمان استاندارد عراق (COSQC) الزامی است. بازرسان ممکن است نمونه‌برداری کرده و کالا را آزمایش کنند . همچنین، برچسب‌گذاری به زبان عربی برای بسیاری از محصولات اجباری است و فقدان آن می‌تواند منجر به برگشت محموله شود .

گام چهارم، پرداخت حقوق ورودی و ترخیص است. پس از تأیید نهایی، حقوق ورودی از طریق سیستم ASYCUDA کسر شده و کالا آزاد می‌شود. در صورت بروز مشکل، کالا ممکن است در گمرک توقیف شود و نیاز به ارائه مدارک تکمیلی یا پرداخت جریمه داشته باشد .

چالش‌ها و نکات کلیدی برای صادرکنندگان

گمرک و ترخیص کالا عراق با وجود دیجیتالی‌شدن، همچنان چالش‌هایی دارد. زمان‌بر بودن فرآیند در مراحل اولیه یکی از مشکلات گزارش‌شده است؛ گمرک عراق اعلام کرده که در مرحله اجرای اولیه سیستم پیش‌اعلام، ممکن است تأخیرهایی رخ دهد . همچنین، ناهماهنگی میان گمرک اقلیم کردستان و دولت فدرال می‌تواند برای کالاهایی که مقصد نهایی آنها خارج از اقلیم است، ترخیص مجدد در ایستگاه‌های بازرسی فدرال را ضروری کند.

نکته مهم دیگر، انتخاب کارگزار گمرکی مناسب است. کارگزاران با تجربه در حوزه کالاهای خاص، آشنایی بیشتری با الزامات بخشی و رویه‌های بازرسی دارند و می‌توانند فرآیند ترخیص را تسریع کنند . همچنین، صادرکنندگان باید از زمان‌بندی دقیق برای دریافت گواهی‌های لازم، به ویژه گواهی انطباق که باید پیش از بارگیری صادر شود، اطمینان حاصل کنند.

نیمکت پارکی؛ نمونه‌ای از کالاهای صادراتی به عراق

در میان کالاهای صنعتی که به عراق صادر می‌شوند، مبلمان شهری و به طور خاص نیمکت پارکی جایگاه ویژه‌ای دارد. با توجه به پروژه‌های بازسازی و توسعه فضاهای سبز در شهرهای عراق، تقاضا برای نیمکت‌های باکیفیت و بادوام رو به افزایش است. نیمکت‌های پارکی در مدل‌های متنوعی تولید می‌شوند که رایج‌ترین آنها نیمکت فلزی، نیمکت چوب و فلز و نیمکت چدنی هستند . نیمکت‌های فلزی معمولاً از فولاد با پوشش رنگ پودری الکترواستاتیک کوره‌ای ساخته می‌شوند که مقاومت بالایی در برابر زنگ‌زدگی و شرایط جوی دارند . نیمکت‌های چوب و فلز نیز با ترکیب چوب ترمووود یا چوب روسی با سازه فولادی، ضمن استحکام بالا، زیبایی طبیعی چوب را به محیط هدیه می‌دهند .

ابعاد استاندارد نیمکت پارکی معمولاً شامل طول ۱۵۰ سانتی‌متر (مناسب برای سه نفر)، ارتفاع نشیمنگاه حدود ۴۵ تا ۵۰ سانتی‌متر و عرض نشیمنگاه ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر است . قیمت نیمکت پارکی بسته به جنس، ابعاد و طراحی، از حدود ۶ تا ۲۰ میلیون تومان برای مدل‌های فلزی و چوبی متغیر است و مدل‌های چدنی و سنگی معمولاً در رده قیمتی بالاتری قرار می‌گیرند . برای صادرات نیمکت پارکی به عراق، رعایت الزامات گمرکی از جمله برچسب‌گذاری دو زبانه، دریافت گواهی انطباق و انتخاب مسیر حمل مناسب ضروری است.

جمع‌بندی

گمرک و ترخیص کالا عراق در مسیر مدرن‌سازی قرار گرفته و سیستم‌های دیجیتال مانند ASYCUDA و اظهارنامه پیش از موعد، فرآیندها را شفاف‌تر و سریع‌تر کرده‌اند. با این حال، موفقیت در ترخیص کالا نیازمند آگاهی از قوانین جدید، آماده‌سازی دقیق مدارک و همکاری با کارگزاران گمرکی مجرب است. برای صادرکنندگانی که کالاهایی مانند نیمکت پارکی را به عراق ارسال می‌کنند، رعایت استانداردهای کیفی و الزامات گمرکی، کلید عبور بدون دردسر از مرز و ورود موفق به این بازار رو به رشد است.