2021/04/10، 11:35 AM
![[تصویر: %D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%82%D8...AA-1-1.jpg]](https://clinicdarman.com/wp-content/uploads/2016/07/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%82%D8%B9%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-1-1.jpg)
خارش مقعد (anal itching) مشكلي است كه هم براي مردان و هم زنان پيش مي آيد و اكثراً هم در بزرگسالان بين سنين 40 تا 60 سالگي (1 الي 5 درصد از عموم مردم) رخ ميدهد. خارش مقعد در مردان بيشتر است و نسبت آن در مقايسه با زنان 4 به 1 است. براي خارش مقعد علت هاي گوناگوني وجود دارد و به همين خاطر تشخيص دقيق براي تجويز درمان مناسب اهميت بسيار بالايي دارد.
خارش مقعد چيست؟
anal itching يک اصطلاح لاتين به معني خارش مقعد است كه يك احساس ناخوشايند در پوست اطراف مقعد ايجاد ميشود و شخص تمايل به رفع خارش پيدا ميكند. خارش به دو نوع “اوليه” و “ثانويه” طبقه بندي ميشود. در حالت اول علت خارش مقعد نامعلوم و غير قابل تشخيص و در حالت ثانويه علت مشخص و درمان خاص قابل تجويز است.
تحريك جزئي پوست منجر به خارش مقعد ميشود و اگر ادامه يابد پوست آسيب ميبيند و محل خارش بزرگتر و سوزش بيشتر ميشود. خاراندن مكرر باعث ميشود تا شخص بيشتر بخواهد محل را خارش دهد و اين خود مشكل را بدتر ميكند.
علت خارش بلند مدت از نوع اوليه هميشه قابل تشخيص نيست ولي حدس بر اينست كه ترشحات تحريك كننده از كانال مقعد منجر به خارش مقعد ميشود و ادامه ي آن در بلند مدت عصب هاي پوست را بصورت مزمن تحريك و فعال ميكند. ضمنا خارش ميتواند از اختلالات عصبي و همچنين تحريك سيستم عصبي مركزي مثلا ناشي از دارو باشد. برخي مواقع هم علت خارش محركات ذهني است و ريشه ي علائم از مغز است نه اندام هاي ديگر.
از ديگر عوامل خارش مقعد ميتوان به رطوبت ناشي از عرق يا مدفوع يا ترشحات اشاره كرد. طبق بررسي هاي انجام شده خارش به محض تميز كردن محل اطراف مقعد رفع ميشود كه اين خود نشانه اي از علت خارش مقعد است.
علت خارش علاوه بر بهداشت نامناسب ميتواند از بهداشت زياد از حد ناشي از صابون هاي تحريك كننده و كرم هاي معطر هم باشد. بهداشت بيش از حد و استفاده از استروئيدهاي موضعي پوست را زخم و به آن آسيب ميرساند كه در نتيجه مشكل به خاطر تميزي زياد از حد بدتر ميشود.
هرچند مطالعه و بررسی زيادي روي غذاهاي خاص انجام نشده ولي عوامل غذايي هم ميتواند در بروز خارش اثر داشته باشد. قهوه (كافئين دار يا بدون كافئين) يكي از عوامل اصلي خارش است. مصرف قهوه قدرت انقباض عضلات مقعد در حالت عادي را كاهش و باعث نشت ترشحات و مدفوع ميشود.
مواد غذايي موثر ديگر شامل چاي ، نوشابه ، مايعات انرژي زا ، شكلات ، ميوه هاي مركباتي ، گوجه فرنگي ، غذاهاي تند ، آبجو ، لبنيات و آجيل هستند.
عفونت هم يكي از دلايل خارش مقعد است. براي مثال، عفونت پوستي باكتريايي، عفونت قارچي (هرچند برخي قارچها بطور طبيعي روي پوست مقعد حضور دارند)، عفونت انگلي با كرمك يا انگل، عفونت ويروسي و زگيل مقعد.
خارش مقعد از نوع “ثانويه” ميتواند دلايل پوستي گوناگوني داشته باشد مثل : پسوريازيس ، درماتيت سبورئيك ، درماتيت آتوپيك ، درماتيت تماسي ، پلانوس ليچن ، سيمپلكي ليچن ، اسكلروز ليچن . همچنين يك سري سرطان مانند بيماري “بوون” يا بيماري “ماماري پاجت” علل بالقوه خارش هستند.
ديگر عوامل، بيماري هايي هستند كه كل بدن را در بر گرفته اند مثل : ديابت ، لوسمي و لنفوم ، نارسايي كليه ، بيماري هاي كبدي (يرقان انسدادي) ، كم خوني و فقر آهن يا پركاري تيروئيد.
با وجود اينكه خارش ميتواند علت هاي متنوعي داشته باشد ولي بايد خاطر نشان كرد در بسياري از موارد علت اصلي غير قابل تشخيص است .
سابقه ي سفرهاي انجام شده ، داروها و پمادهاي مصرف شده ، سابقه ي دقيق مواد و عادات غذايي كه احتمالا در خارش نقش دارند نيز بايد بررسي شوند. در اغلب اوقات مصرف زياد قهوه ، چاي ، نوشابه ، مايعات انرژي زا موثر هستند. در نهايت ، عوامل عفونتي مانند انگل در كودكان (به ندرت در بزرگسالان) بايد مد نظر گرفته شوند.
معاينه ي جسمي و بررسي پوست ناحيه ي مقعد لازم است چون نرمال بودن پوست يا هرگونه زخم ، قرمزي و يا تغيير ضخامت پوست ناشي از خارش هاي مداوم و مكرر بايد بررسي شوند.
در بيمارستان مركزي واشنگتن ، خارش نوع اوليه (ايديوپاتيك) طي يك سيستم مرحله بندي و طبقه بندي شده است:
مرحله ي صفر حاكي از پوست نرمال است
مرحله ي1: پوست ملتهب و قرمز
مرحلهی 2: پوست ضخيم شده
مرحلهی 3: پوست ضخيم با لبه هاي تيز و زخم شده
علاوه بر بررسي ناحيه پوست ، احتمالا پزشك تست تيجيتال ركتوم انجام ميدهد (وارد كردن انگشت به مقعد) و براي تكميل بررسي بايد كانال مقعد را با ابزار آنوسكوپ ارزيابي و حتي با برداشت 3 الي 4 ميليمتر از بافت جهت تجويز درمان مناسب نمونه برداري كرد. ضمنا براي نمونه برداري ميتوان از سواب يا تراشيدن پوست استفاده كرد. معاينه جسمي از ديگر نواحي بدن هم شايد لازم باشد.
بررسي دقيق مقعد ضروري است ولي بايد كوتاه و مختصر باشد تا بيمار خجالت زده نشود. آزمايشات معمولا كمي ناراحت كننده هستند ولي دردناك نيستند.
anal itching يک اصطلاح لاتين به معني خارش مقعد است كه يك احساس ناخوشايند در پوست اطراف مقعد ايجاد ميشود و شخص تمايل به رفع خارش پيدا ميكند. خارش به دو نوع “اوليه” و “ثانويه” طبقه بندي ميشود. در حالت اول علت خارش مقعد نامعلوم و غير قابل تشخيص و در حالت ثانويه علت مشخص و درمان خاص قابل تجويز است.
تحريك جزئي پوست منجر به خارش مقعد ميشود و اگر ادامه يابد پوست آسيب ميبيند و محل خارش بزرگتر و سوزش بيشتر ميشود. خاراندن مكرر باعث ميشود تا شخص بيشتر بخواهد محل را خارش دهد و اين خود مشكل را بدتر ميكند.
علت خارش مقعد
خارش مقعد در بسياري از مشكلات آنوركتال عمومي است و عواملي مانند بواسير ،پوست اضافي ،بي اختياري ، فيستول مقعد (كانال غيرعادي بين روده و سطح پوست يا اندامها) ،شقاق مقعد (شيارهاي دردناك) و زگيل مقعد در آن دخيل هستند.علت خارش بلند مدت از نوع اوليه هميشه قابل تشخيص نيست ولي حدس بر اينست كه ترشحات تحريك كننده از كانال مقعد منجر به خارش مقعد ميشود و ادامه ي آن در بلند مدت عصب هاي پوست را بصورت مزمن تحريك و فعال ميكند. ضمنا خارش ميتواند از اختلالات عصبي و همچنين تحريك سيستم عصبي مركزي مثلا ناشي از دارو باشد. برخي مواقع هم علت خارش محركات ذهني است و ريشه ي علائم از مغز است نه اندام هاي ديگر.
از ديگر عوامل خارش مقعد ميتوان به رطوبت ناشي از عرق يا مدفوع يا ترشحات اشاره كرد. طبق بررسي هاي انجام شده خارش به محض تميز كردن محل اطراف مقعد رفع ميشود كه اين خود نشانه اي از علت خارش مقعد است.
علت خارش علاوه بر بهداشت نامناسب ميتواند از بهداشت زياد از حد ناشي از صابون هاي تحريك كننده و كرم هاي معطر هم باشد. بهداشت بيش از حد و استفاده از استروئيدهاي موضعي پوست را زخم و به آن آسيب ميرساند كه در نتيجه مشكل به خاطر تميزي زياد از حد بدتر ميشود.
هرچند مطالعه و بررسی زيادي روي غذاهاي خاص انجام نشده ولي عوامل غذايي هم ميتواند در بروز خارش اثر داشته باشد. قهوه (كافئين دار يا بدون كافئين) يكي از عوامل اصلي خارش است. مصرف قهوه قدرت انقباض عضلات مقعد در حالت عادي را كاهش و باعث نشت ترشحات و مدفوع ميشود.
مواد غذايي موثر ديگر شامل چاي ، نوشابه ، مايعات انرژي زا ، شكلات ، ميوه هاي مركباتي ، گوجه فرنگي ، غذاهاي تند ، آبجو ، لبنيات و آجيل هستند.
عفونت هم يكي از دلايل خارش مقعد است. براي مثال، عفونت پوستي باكتريايي، عفونت قارچي (هرچند برخي قارچها بطور طبيعي روي پوست مقعد حضور دارند)، عفونت انگلي با كرمك يا انگل، عفونت ويروسي و زگيل مقعد.
خارش مقعد از نوع “ثانويه” ميتواند دلايل پوستي گوناگوني داشته باشد مثل : پسوريازيس ، درماتيت سبورئيك ، درماتيت آتوپيك ، درماتيت تماسي ، پلانوس ليچن ، سيمپلكي ليچن ، اسكلروز ليچن . همچنين يك سري سرطان مانند بيماري “بوون” يا بيماري “ماماري پاجت” علل بالقوه خارش هستند.
ديگر عوامل، بيماري هايي هستند كه كل بدن را در بر گرفته اند مثل : ديابت ، لوسمي و لنفوم ، نارسايي كليه ، بيماري هاي كبدي (يرقان انسدادي) ، كم خوني و فقر آهن يا پركاري تيروئيد.
با وجود اينكه خارش ميتواند علت هاي متنوعي داشته باشد ولي بايد خاطر نشان كرد در بسياري از موارد علت اصلي غير قابل تشخيص است .
بررسی بيمار
سابقه پزشكي بيمار ، زمان و مدت خارش و همچنين علائم همراه آن بايد بررسي شوند. مواردي از قبيل تعدد و حالت اجابت ، ترشح احتمالي مدفوع ، حس رطوبت يا حس اجابت ناتمام ، نحوه ي بهداشت و پاكسازي پس از اجابت همگي بايد بررسي شوند.سابقه ي سفرهاي انجام شده ، داروها و پمادهاي مصرف شده ، سابقه ي دقيق مواد و عادات غذايي كه احتمالا در خارش نقش دارند نيز بايد بررسي شوند. در اغلب اوقات مصرف زياد قهوه ، چاي ، نوشابه ، مايعات انرژي زا موثر هستند. در نهايت ، عوامل عفونتي مانند انگل در كودكان (به ندرت در بزرگسالان) بايد مد نظر گرفته شوند.
معاينه ي جسمي و بررسي پوست ناحيه ي مقعد لازم است چون نرمال بودن پوست يا هرگونه زخم ، قرمزي و يا تغيير ضخامت پوست ناشي از خارش هاي مداوم و مكرر بايد بررسي شوند.
در بيمارستان مركزي واشنگتن ، خارش نوع اوليه (ايديوپاتيك) طي يك سيستم مرحله بندي و طبقه بندي شده است:
مرحله ي صفر حاكي از پوست نرمال است
مرحله ي1: پوست ملتهب و قرمز
مرحلهی 2: پوست ضخيم شده
مرحلهی 3: پوست ضخيم با لبه هاي تيز و زخم شده
علاوه بر بررسي ناحيه پوست ، احتمالا پزشك تست تيجيتال ركتوم انجام ميدهد (وارد كردن انگشت به مقعد) و براي تكميل بررسي بايد كانال مقعد را با ابزار آنوسكوپ ارزيابي و حتي با برداشت 3 الي 4 ميليمتر از بافت جهت تجويز درمان مناسب نمونه برداري كرد. ضمنا براي نمونه برداري ميتوان از سواب يا تراشيدن پوست استفاده كرد. معاينه جسمي از ديگر نواحي بدن هم شايد لازم باشد.
بررسي دقيق مقعد ضروري است ولي بايد كوتاه و مختصر باشد تا بيمار خجالت زده نشود. آزمايشات معمولا كمي ناراحت كننده هستند ولي دردناك نيستند.
